-->

Feb 2, 2026

ཚད་མ་དང་རྟོག་གེ་བའི་གཞུང་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་མིང་།


ཚད་མ་དང་རྟོག་གེ་བའི་གཞུང་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་མིང་སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར།  
प्रमाणतर्कनिर्गतार्थाः

 

1.      तत्प्रत्यक्षोपलब्धिलक्षणम्  དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད།  

2.      तदाश्रित्य  प्रत्यक्षोपलब्धिलक्षणम्  དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད  

3.      स्वजातीयदृष्टान्तोपसंहारलक्षणम्  རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད  

4.      परिनिष्पन्नलक्षणम्  ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད  

5.      सुविशुद्धागमोपदेशलक्षणम्  ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད  

6.      तदन्यसारूप्योपलब्धिलक्षणम्  དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད  

7.      तदन्यवैरूप्योपलब्धिलक्षणम्  དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད  

8.      सर्वसारूप्योपलब्धिलक्षणम्  ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད  

9.      सर्ववैरूप्योपलब्धिलक्षणम्  ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད  

10.    अन्यजातीयदृष्टान्तोपसंहारलक्षणम्  གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད  

11.    अपरिनिष्पन्नलक्षणम्  ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད  

12.    अविशुद्धागमोपदेशलक्षणम्  ལུང་རྣམ་པར་མ་དག་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད  

13.    तर्कः  རྟོག་གེ  

14.    तार्किकः  རྟོག་གེ་བ  

15.    प्रत्यक्षम्  མངོན་སུམ་པ  

16.    अनुमानम्  རྗེས་སུ་དཔག་པ  

17.    आगमः  ལུང་  

18.    उपपत्तिः  འཐད་པའམ་གཏན་ཚིགས  

19.    हेतुः  གཏན་ཚིགས  

20.    अन्वयः  རྗེས་སུ་འགྲོ་བ  

21.    व्यतिरेकः  ལྡོག་པ  

22.    असिद्धः  མ་གྲུབ་པ  

23.    विरुद्धः  འགལ་བ  

24.    अनैकान्तिकः  མ་ངེས་པ  

25.    दृष्टान्तः  དཔེ  

26.    साधर्म्यवतः  ཆོས་མཐུན་པ་ཅན  

27.    वैधर्म्यवतः  ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཅན  

28.    हेत्वाभासः  རྒྱུ་ལྟར་སྣང་བ  

29.    दृष्टान्ताभासः  དཔེ་ལྟར་སྣང་བ  

30.    साधनम्  སྒྲུབ་པ  

31.    साध्यः  བསྒྲུབ་བྱ  

32.    दूषणम्  སུན་འབྱིན  

33.    स्वपक्षः  རང་གི་ཕྱོགས  

34.    परपक्षः  གཞན་གྱི་ཕྱོགས  

35.    वादी  རྒོལ་བ  

36.    प्रतिवादी  ཕྱིར་རྒོལ་བ  

37.    त्रिरूपलिङ्गम्  ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས  

38.    स्वलक्षणम्  རང་གི་མཚན་ཉིད  

39.    सामान्यम्  སྤྱི  

40.    पूर्वपक्षः  ཕྱོགས་སྔ་མ  

41.    उत्तरपक्षः  ཕྱོགས་ཕྱི་མ  

42.    चोद्यम्  བརྒལ་བ  

43.    परिहारः  ལན  

44.    समाधानम्  ལན་གདབ་པ  

45.    अनुमेये  सत्त्वम्  རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ  

46.    सपक्षे  सत्त्वम्  མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ  

47.    असपक्षे  चासत्त्वम्  མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ  

48.    सम्भवत्प्रमाणम्  སྲིད་པའི་ཚད་མ  

49.    आधेयातिशयः  བསྒྱུར་དུ་རུང་བ  

50.    अनाधेयातिशयः  བསྒྱུར་དུ་མི་རུང་བ  

51.    निगमनम्  མཇུག་སྡུད  

52.    उपनयः  ཉེ་བར་སྦྱར་བ  

53.    उपसंहारः  ཉེ་བར་སྦྱོར་བ  

54.    स्वभावहेतुः  རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས  

55.    कार्यहेतुः  འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས  

56.    ज्ञापकहेतुः  ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས  

57.    अनुपलब्धि  མི་དམིགས་པ  

58.    व्यञ्जकहेतुः  གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ  

59.    कारकहेतुः  བྱེད་པའི་རྒྱུ  

60.    प्रतिज्ञा  དམ་བཅའ་བ།  

61.    अर्थसामान्यम्  དོན་གྱི་སྤྱི  

62.    अभिलाप्यसामान्यम्  བརྗོད་པའི་སྤྱི  

63.    कल्पनापोढलक्षणम्  རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད  

64.    अभ्रान्तलक्षणम्  མ་ནོར་བའི་མཚན་ཉིད  

65.    सम्यग्ज्ञानम्  ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ  

66.    मिथ्याज्ञानम्  ལོག་པའི་ཤེས་པ  

67.    सविकल्पकम्  རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ  

68.    निर्विकल्पकम्  རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ  

69.    साकारम्  རྣམ་པ་དང་བཅས་པ  

70.    निराकारम्  རྣམ་པ་མེད་པ  

71.    अन्याकारम्  གཞན་གྱི་རྣམ་པ  

72.    सत्ता  ཡོད་པ  

73.    वाच्यम्  བརྗོད་པར་བྱ་བ  

74.    वाचकः  རྗོད་པར་བྱེད་པ  

75.    अविनाभावसंबन्धः  མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་བ  

76.    स्वतः  प्रमाणम्  རང་གི་ཚད་མ  

77.    परतः प्रमाणम्  གཞན་གྱི་ཚད་མ  

78.    तादात्म्यलक्षणसम्बन्धः  དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ  [བདག་གཅིག་འབྲེལ]

79.    तदुत्पत्तिलक्षणसम्बन्धः  དེ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་བ  [དེ་བྱུང་འབྲེལ]

80.    द्विष्ठो हि सम्बन्धः  འབྲེལ་བ་ནི་གཉིས་ལ་གནས་པ  

81.    पिपीलिकोत्सरणम्  གྲོག་མ་གྱེན་དུ་འཛེག་པ  

82.    मत्स्यविकारः  ཉ་འཕར་བ  

83.    महानसम्  ཚང་མང་  

84.    नीहारः  ཁུག་རྣ  

85.    वाष्पः  རླངས་པ  

86.    तुषारः  བ་མོ  

87.    सहकारिप्रत्ययः  ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན  

88.    प्रयत्नान्तरीयकः  བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ  

89.    अन्यतरासिद्धः  གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པ  

90.    स्वतोऽसिद्धः  རང་ལ་མ་གྲུབ་པ  

91.    परतोऽसिद्धः  ཕ་རོལ་མ་གྲུབ་པ  [གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ]  

92.    उभयासिद्धः  གཉིས་ཀ་ལ་མ་གྲུབ་པ  

93.    अश्रयासिद्धः  གཞི་མ་གྲུབ་པ  [རྟེན་མ་གྲུབ་པ]  

94.    स्वयंवाद्यसिद्धः  རྒོལ་བ་བདག་ཉིད་ལ་མ་གྲུབ་པ  

95.    प्रतिवाद्यसिद्धः  ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ  

96.    उपादानकारणम्  ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ  

97.    सजातीयः  རིགས་མཐུན་པ  

98.    विजातीयः  རིགས་མི་མཐུན་པ  

99.    शब्दब्रह्मा  སྒྲའི་ཚངས་པ  

100. व्यावृत्तिः  ལྡོག་པ་སེལ་བ [ལྡོག་ཁྱབ]

101. अपोहः  སེལ་བ  

102. अन्यापोहः शब्दार्थः གཞན་སེལ་བའི་སྒྲའི་དོན  

103. संकेतः  བརྡ  

104. प्रसज्य प्रतिषेधः མེད་པར་དགག་པ  

105. पर्युदासप्रतिषेधः  མ་ཡིན་པར་དགག་པ  

106. अलौकिकार्थोत्पत्तिः  འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བ  

107. स्वप्नान्तिकरूपम्  རྨི་ལམ་དུ་རྨི་བའི་རྫས  

108. विप्रकर्षः  བསྐལ་བ  

109. स्वसंवेदनम्  རང་རིག་པ  

110. पक्षधर्मत्वं  ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས  

111. क्रमयौगपद्यम्  རིམ་དང་ཅིག་ཅར  

112. मातुलुङ्गम्  མ་ཏུ་ལུང་ག  

113. कदली  ཆུ་ཤིང་  

114. स्कन्धः  རྩ་བ  

115. असमञ्जसः  འཆལ་བའམ་འཁྲུགས་པའམ་ཅལ་ཅོལ་དུ་གྱུར་བ  [མི་སྙོམས་པ]  

116. चित्रपतङ्गः  ཕྱེ་མ་ལེབ་ཁྲ་བོ། 

117. प्रसङ्गः  ཐལ་གྱུར  [སྐབས]

118. शालूकः  ཨུཏྤ་ལའི་རྩ་བ  

119. षोडशपदार्थाः  ཚིག་གི་དོན་བཅུ་དྲུག  

120. प्रमाणम्  ཚད་མ  

121. प्रमेयम्  གཞལ་བྱ  

122. संशयः  ཐེ་ཚོམ  

123. प्रोयोजनम्  དགོས་པ  

124. दृष्टान्तः  དཔེ  [མཐོང་མཐའ]  

125. सिद्धान्तः  གྲུབ་པའི་མཐའ  [གྲུབ་མཐའ]  

126. अवयवः  ཆ་ཤས  

127. तर्कः  རྟོག་གེ  

128. निर्णयः  གཏན་ལ་དབབ་པ  

129. वादः  རྩོད་པ  

130. जल्पः  བརྗོད་པ།  

131. वितण्डा  སུན་འབྱིན་དུ་རྒོལ་བ  

132. हेत्वाभासः  རྒྱུ་ལྟར་སྣང་བ  [གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང]  

133. छलः  ཚིག་དོར།  

134. जातिः  ལྟག་ཆོད  

135. जात्युत्तरः  ལྟག་ཆོད  [ལྟག་ཆོད་ཀྱི་ལན]

136. निग्रहस्थानम्  ཆད་པའི་གནས  

137. इन्द्रियार्थसंनिकर्षोत्पन्नज्ञानम्प्रत्यक्षम्  དབང་བོ་དང་དོན་དུ་འཕྲད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ  

138. अव्यपदेश्यम्  བསྟན་དུ་མེད་པ  

139. अव्यभिचारिन्  འཁྲུལ་་མེད་པ  

140. व्यवसायात्मकम्  རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད  

141. चैतन्यम्  ཤེས་པ་ཡོད་པ  

142. प्रधानम्  གཙོ་བོ  

143. सत्त्वम्  སྙིང་སྟོབས  

144. रजः  རྡུལ  

145. तमः  མུན་པ  

146. महान्  ཆེན་པོ  

147. अहंकारः  ངར་འཛིན་པ  

148. पञ्चबुद्धीन्द्रियाणि  བློའི་དབང་བོ་ལྔ  

149. पञ्चतन्मात्राणि  དེ་ཙམ་ལྔ  

150. अणिमा  ཕྲ་བ  

151. लघिमा  ཡང་བ  

152. महिमा  མཆོད་པར་བྱ་བ [ཆེ་བ]

153. ईशित्वम्  བདག་པོར་གྱུར་བ [བདག་པ]

154. वशित्वम्  དབང་དུ་གྱུར་བ  [དབང་བ]

155. प्राप्तिः  གར་ཡང་ཕྱིན་པ  [ཁྱབ་པ]

156. प्राकाम्यम्  འདོད་དགུར་ལྡན་པ [གནོན་པ]

157. यत्रकामावसायित्वम्  དགའ་མགུར་གནས་པ  [གནས་པ]

158. अभिव्यक्तिः  མངོན་པ  

159. आविर्भावः  མངོན་པར་འབྱུང་བ [སྣང་བ] 

160. तिरोभावः  མི་མངོན་པར་འགྱུར་བ [མི་སྣང་བ]

161. परिणामः  ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ  [འགྱུར་བ]

162. लयः  ཞ་བ  

163. वाक्  ངག་གམ་ཚིག  

164. पाणिः  ལག་པ  

165. पादः  རྐང་བ།  

166. पायुः  རྐུབ  

167. उपस्थम्  འདོམས  

168. संनिकृष्टः  ཉེ་བ  

169. विप्रकृष्टः  རྒྱང་རིང་བ [རིང་བ]

170. वीतः  རྣམ་པར་ལྡན་པ  

171. आवीतः  གསལ་ཏེ་འོངས་པ  

172. सहचरसम्बन्धः  ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པའི་འབྲེལ་བ། [ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་འབྲེལ་བ]

173. घात्यघातकसम्बन्धः  གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་བ

174. स्वस्वामिलक्षणसम्बन्धः  རྗེ་ཁོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ [རང་དང་བདག་པོའི་འབྲེལ་བ]

175. आधाराधेयलक्षणसम्बन्धः  གཞི་དང་བརྟེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ [རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་འབྲེལ་བ]

176. कार्यकारणलक्षणसम्बन्धः  བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིའབྲེལ་བ [རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་བ]

177. अवयवावयविलक्षणसम्बन्धः  ཆ་ཤས་དང་ཆ་ཤས་ཅན་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་་འབྲེལ་བ། [ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་འབྲེལ་བ]

178. सत्संप्रयोगे पुरुषस्येन्द्रियाणांबुद्धिजन्मप्रत्यक्षम्  ཡོད་པ་དང་ཕྲད་ན་སྐྱེས་བུའི་དབང་བོ་རྣམས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བ་ནི་མངོན་སུམ་མོ།།  

179. अर्थालोचनज्ञानम्  དོན་ལ་བལྟ་བའི་ཤེས་པ  

180. प्रागभावः  སྔ་ན་མེད་པ  

181. प्रध्वंसाभावः  ཞིག་ནས་མེད་པ  

182. इतरेतराभावः  གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ  

183. अत्यन्ताभावः  གཏན་མེད་པ  

184. शाब्दम्  སྒྲ་ལས་བྱུང་བ  

185. उपमानम्  ཉེ་བར་འཇལ་བ  

186. अर्थापत्तिः  དོན་གྱིས་གོ་བ  

187. अभावः  དངོས་པོ་མེད་པ  

188. स्मृतिः  དྲན་པ  

189. श्रुतिः  ཐོས་པ  

190. अपौरुषेयः  སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་པ  

191. दुर्भणत्वम्  བཟླས་དཀའ་བ  

192. द्रव्यम्  རྫས  

193. गुणः  ཡོན་ཏན  

194. कर्म  ལས  

195. विशेषः  བྱེ་བྲག  

196. सामान्यम्  སྤྱི  

197. सामवायः  འདུ་བ  

198. परिमाणम्  བོངས་ཚོད  

199. संख्या  གྲངས  

200. संयोगः  ཕྲད་པ  

201. विभागः  དབྱེ་བ  

202. पृथक्त्वम्  སོ་སོ་བ  

203. परत्वम्  ཕ་རོལ  

204. अपरत्वम्  ཕ་རོལ་མ་ཡིན་པ  

205. इच्छा  འདོད་པ  

206. द्रवत्वम्  ཁུ་བའམ་ཞུ་བའམ་གཤེར་བ  

207. स्नेहः  སྣུམ་པའམ་གཤེར་བ  

208. अधर्मः  ཆོས་མ་ཡིན་པ  

209. संस्कारः  བྱས་པའི་ཤུགས  [འདུ་བྱེད]  

210. प्रयत्नः  འབད་པ  [རྩོལ་བ]  

211. उत्क्षेपणम्  འདེགས་པ  

212. अवक्षेपणम्  འཇོག་པ  

213. आकुञ्चनम्  སྐུམ་པ  

214. प्रसारणम्  བརྐྱང་བ  

215. गमनम्  འགྲོ་བ  

216. द्वीन्द्रियग्राह्यम्  དབང་བོ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ  

217. पार्थिवपरमाणुः  སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ  

218. महासत्ता  ཡོད་པ་ཆེན་པོ  

219. अवान्तरसामान्यम्  ཉི་ཚེ་བའི་སྤྱི  

220. महासामान्यम्  སྤྱི་ཆེན་པོ  

221. सत्कार्यम्  འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ  

222. असत्कार्यम्  འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ  

223. आत्मेन्द्रियार्थाद्यदुत्पन्नम्ज्ञानं प्रत्यक्षम्  བདག་དང་དབང་བོ་དང་དོན་ལས་གང་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་པ  

224. लम्बाम्बुददर्शनात्[वृष्ट्यनुमानम्]  སྤྲིན་གྱི་རྩ་བ་ནར་བར་སྣང་བ་ལས་ཆར་འབབ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ  

225. नदीपूरदर्शनादुपरिवृष्ट्यनुमानम्  ཆུ་བྲུབ་པར་སྣང་བ་ལས་གོང་དུ་ཆར་བབ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ  

226. मेघोन्नतिदर्शनम्  སྤྲིན་འཁྲིགས་པར་སྣང་བའམ་མཐོང་བ  

227. ऐतिह्यम्  དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་ཅེས་གྲགས་པ  

228. प्रातिभम्  མཐོང་བས་ཚོར་བ  

229. आत्मग्राहः  བདག་ཏུ་འཛིན་པ  

230. एकत्वग्राहः  གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ  

231. कर्तृत्वग्राहः  བྱེད་པར་འཛིན་པ  

232. पिण्डग्राहः  རིལ་བོར་འཛིན་པ  

233. दृष्टिप्रस्कन्नः  ལྟ་བར་བྱིང་བ  

234. दृष्टिगहनम्  ལྟ་བ་ཐིབས་པོ  

235. दृष्टिकान्तारम्  ལྟ་བའི་དགོན་པ  

236. विषमदृष्टिः  མི་མཐུན་པར་ལྟ་བའམ་ལྟ་བ་མི་བཟད་པ  

237. कुदृष्टिः  ལྟ་བ་ངན་པ  

238. दृष्टिसंकटः  ལྟ་བ་ཡ་ང་བ  

239. दृष्टिकृतम्  ལྟ་བར་འགྱུར་བའམ་ལྟ་བར་བྱས་པ  

240. दृष्टिगतम्  ལྟ་བའི་རྣམ་པའམ་ལྟ་བར་གྱུར་བ  

 
རང་གིས་བསྒྲིགས་པའི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཤན་སྦྱར་ལས་ཁོལ་དུ་ཕྱུང་ནས་སྤེལ་བ་དགེའོ།  །

Jan 25, 2026

མེ་ལོང་མར་གསལ་བའི་གཏམ་དང་བརྗོད་པའི་ཐད་ཀྱི་བརྒལ་བརྟག



ལྷུག་པ་དང་འབྲེལ་ནས་གཏམ་དང་བརྗོད་པའི་སྐོར་བཤད་པ།




རྒྱ་འགྲེལ་རཏྣ་ཤྲཱི་ལས། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་གོང་དུ་སྙན་ངག་གི་ལུས་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། ལྷུག་པ་དང་། ཚིགས་བཅད་དང་། འདྲེས་མ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་ཚིགས་བཅད་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ལྷུག་པའི་སྐབས་བཟུང་སྟེ་སྨྲས་པ།[1]ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར།

 

ལྷུག་པའི་མཚན་ཉིད།

 

(དཔག་ཊིག །༡༦ན) གཉིས་པ་ལྷུག་པ་ལ་གཉིས་ལས་(དང་བོ)མཚན་ཉིད་ནི།


༢༣ཀརྐང་བ་མེད་པའི་ཚིག་རྒྱུན་ནི། །༢༣ཁལྷུག་པའོ་


རྐང་པ་མེད་པའི་ཚིག་རྒྱུན་ནི། ལྷུག་པའོ། རྐང་པར་མ་བཅད་པའི་ཚིག་སི་སོགས་དང་ཏི་སོགས་ཀྱི་མཐའ་ཅན་གྱི་རྒྱུན་ངག་ནི་ལྷུག་པ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ལོ་ཙ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་རྐྱང་པ་ཅེས[ཞེས]་པར་བསྒྱུར་རོ།། (གཉིས་པ)དབྱེ་བ་ལ་བཞི། དབྱེ་བ་མིང་གིས་མདོར་བསྟན། དངོས་པོའི་དབྱེ་བར་རྟོགས་པ་དགག །མིང་ཙམ་གྱི་དབྱེ་བར་བསྟན། དོན་གྱི་དབྱེ་བར་འཇོག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་དགག་པའོ། ། 

 

དང་བོ། དབྱེ་བ་མིང་གིས་མདོར་བསྟན་པ།

 

དང་པོ་(དབྱེ་བ་མིང་གིས་མདོར་བསྟན་པ)ནི།


་་་བརྗོད་པ་དག་དང་གཏམ། །༢༣གཞེས་པ་དེ་ཡི་རབ་དབྱེ་གཉིས། ། 


བརྗོད་པ་དང་ནི་གཏམ། །ཞེས་པ་དེ་ཡི་རབ་དབྱེ་གཉིས། །དེ་ཡི་ནི་ལྷུག་པའིའོ། ངག་གི་དབང་ཕྱུག་ནི་ལོའི་སྒྲ་འདིར་ཡང་སྦྲེལ་བར་བྱའོ་འཆད་དོ། །[2]

 

གཉིས་པ། དངོས་པོའི་དབྱེ་བར་རྟོགས་པ་དགག་པ།

 

གཉིས་པ་(དངོས་པོའི་དབྱེ་བར་རྟོགས་པ་དགག་པ)བྷཱ་མ་ཧའི་འདོད་པ་བཀོད་པ།


༢༣ངདེ་ལ་འདྲེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི།༢༣༢༤ཀབརྗོད་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ལོ[3]། །༢༤ཁགཞན་ནི་འདྲེན་པའམ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་། །


དེ་ལ་འདྲེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི།།བརྗོད་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ལོ།།གཞན་ནི་འདྲེན་པའམ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་།།རང་གི་ཡོན་ཏན་བསྒྲགས་སྐྱོན་འདིར།།ཡང་དག་དོན་བསྔགས་ཕྱིར་ཡོད་མིན།། བརྗོད་པ་དང་གཏམ་དེ་དག་ལས་བརྗོད་པ་ནི་འདྲེན་པ་ཁོ་ནས་རང་གི་སྤྱོད་པ་རྗོད་ཀྱི་གཞན་གྱིས་མ་ཡིན་པ་སྟེ་སྨྲ་བ་པོ་ངེས་པའོ།། ལོའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་འདོད་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །བརྗོད་པ་ལས་གཞན་གཏམ་ནི་གཙོ་བོས་བརྗོད་པའམ་གཞན་དེའི་འཁོར་ལས་སོགས་པས་ཀྱང་སྨྲས་པའོ། །

མདོར་ན་སྐྱེ་བོ་ཡ་རབས་རྣམས་རང་གི་བསྟོད་པ་(༡༦ན)བྱེད་པ་མི་རིགས་སོ་[4]ཞེ་ན།


༢༤གརང་གི་ཡོན་ཏན་བསྒྲགས་སྐྱོན་འདིར། །༢༤ངཡང་དག་དོན་བསྔགས་ཕྱིར་ཡོད་མིན།༢༤


རང་གི་ཡོན་ཏན་རིགས་དང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་སྐབས་ཀྱི་དབང་གིས་བསྒྲགས་པ་ནི་ཚུལ་འདིར་སྐྱོན་མིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་དོན་གྱི་རང་གི་སྤྱོད་པ་བསྔགས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་བ[པ]འི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲའོ།། དེ་མ་ངེས་པར་སྟོན་པ།


༢༥ཀའོན་ཀྱང་ངེས་པ་མ་མཐོང་སྟེ། །༢༥ཁདེར་ཡང་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། །

༢༥གགཞན་གྱིས་བརྗོད་དམ་རང་གིས་ཞེས། །༢༥ངདབྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཅི་འདྲ་ཞིག༢༥


འོན་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་མཐོང་ཏེ[སྟེ]།།དེར་ཡང་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།།གཞན་གྱི་[གྱིས]བརྗོད་དམ་རང་གིས་ཞེས།།དབྱེ་བའི་རྒྱུ་འདི་ཅི་ཞིག་འདྲ།། དེ་སྐད་ཟེར་མོད་ཀྱང་འདྲེན་པ་ཁོ་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པའོ་ཞེས་པའི་ངེས་པ་མེད་པར་མཐོང་སྟེ། བརྗོད་པ་དེར་ཡང་འདྲེན་པ་ལས་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པ་མཐོང་སྟེ། དགའ་བའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་སོགས་པའི་བརྗོད་པར་འདྲེན་པའི་སྤྱོད་པ་གཞན་གྱིས་བརྗོད་བ[པ]་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང་འདིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྙན་ངགས་མཁན་སྨྲ་བ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།། ཡང་དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་པོ་ངེས་སུ་ཆུག་ཡང[ཀྱང]་དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་གཉིས་རིགས་ཐ་དད་དུ་མི་འགྲུབ་སྟེ།བརྗོད[རྗོད]་པ་པོ་གཞན་ཡིན་བ[པ]་གཏམ་དང་། བརྗོད[རྗོད]་པ་པོ་འདྲེན་པ་རང་ཉིད་ཡིན་བ[པ]་བརྗོད་བ[པ]་ཞེས་པ་དེ་དག་རིགས་ཐ་དད་དུ་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པ་ཅི་ཏེ[སྟེ]དེ་ལྟ་བུའི་ངེས་པ་མེད་པས་ན་གྱི་ན་ཡིན་པས་དེ་ནི་རིགས་ཐ་དད་ཀྱི་རྒྱུ་མ་ཡིན་ནོ།། དེ་ཙམ་གྱིས་རིགས་ཐ་དད་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་བས་ཀྱང་ངོ་།།

 

༢༦ཀགལ་ཏེ་སྒོ་དང་གཞན་སྒོ་དང་། །༢༦ཁདབུགས་མཚམས་བཅས་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡི། །

༢༦གཐ་དད་པ་ཡི་རྟགས་ཡིན་ན། །༢༦ངཞར་གྱིས་གཏམ་རྣམས་དག་ལ་ཡང་།༢༦


གལ་ཏེ་སྒོ་དང་གཞན་སྒོ་དང་།།ཡིད་བརྟན་ལྡན་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི།།ཐ་དད་པ་ཡི་རྟགས་ཡིན་ན།།སྒོ་དང་གཞན་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་འབྱུང་གྱུར[འགྱུར]་གྱི་དོན་གསལ་བར་བྱེད་(༡༦བ)པ་དག་ཡོད་པ་དང་། ཡིད་བརྟན་དང་ལྡན་བ[པ]་ཉིད་ཏེ[དེ]་དེ་གསུམ་ནི་བརྗོད་པ་གཏམ་ལས་ཐ་དད་པའི་རྟག[རྟགས]ཡིན་ཏེ།བརྗོད་པ་ལ་ཡོད་ཅིང་གཏམ་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་[5]ཞེས[ཞེ]་ན།


༢༧ཀའཕགས་པ་སོགས་བཞིན་སྒོ་དང་ནི།།༢༧ཁགཞན་གྱི་སྒོ་དག་ཅིས་མི་འཇུག །

༢༧གལམྦྷ་སོགས་སམ་ཨཱ་ཤྭཱ་སའི།།༢༧ངདབྱེ་བ་མཐོང་ཡང་དེ་ལས་ཅི།༢༧


ཞར་གྱིས་གཏམ་རྣམས་དག་ལ་ཡང་།།འཕགས་པ་སོགས་བཞིན་སྒོ་དང་ནི།།གཞན་གྱི་སྒོ་དག་ཅིས་མི་འཇུག །སྤྱིར་ལྷུག་པའི་སྙན་ངགས་ལའང་ཚིགས་བཅད་ཞར་གྱིས་འཇུག་པ་ཡོད་པས།སྐབས་དོན་དུ་བྱས་ཀྱང་ཞར་གྱིས་གཏམ་ལ་ཡང་ཐ་དད་ཀྱི་རྟགས་སུ་འདོད་པའི་སྒོ་དང་གཞན་སྒོ་དག་འཇུག་པ་ཉིད་ཏེ[དེ]། འཕགས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་བཅད་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ཁོ་ན་ཏེ[སྟེ]་གསུམ་ཀའང་ཚིགས་བཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པས་སོ།། བརྗོད་པ་ལའང་དེ་དག་ཞར་གྱིས་འཇུག་གི་སྐབས་དོན་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷུག་པ་སྐབས་སུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།། འོ་ན་ཨཱ་ཤྭཱ་ས་སྟེ་ཡིད་བརྟན་ལྡན་བ[པ]་ནི་ཐ་དད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།  ལམ་བྷ་སོགས་པའམ་ཡིད་རྟོན་པའི་དབྱེ་བ་མཐོང་མོད་དེ་ལས་ཅི།  ལམ་བྷ་ནི་གཞོན་ནུ་མ་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པའོ།།སོགས་པས་ཚིག་དང་ངལ་གསོ་བ་དང་མ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ།། དེ་དང་ཡིད་རྟོན་ཅན་ཡང་རྗོད[བརྗོད]་པ་གཏམ་ལས་ཐ་དད་དུ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ་གཏམ་ལའང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ལམ་བྷ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡོད་དུ་ཆུག་མོད། དེ་ལས་ཅི་སྟེ་ཐ་སྙད་ཐ་དད་པ་ཙམ་ལས་དེ་དག་རིགས་ཐ་དད་དུ་མི་འགྲུབ་བོ། ། 

 

གསུམ་པ། མིང་ཙམ་གྱི་དབྱེ་བར་བསྟན་པ།

 

གསུམ་པ་(མིང་ཙམ་གྱི་དབྱེ་བར་བསྟན་པ)ནི་དེ་གཉིས་རིགས་ཐ་མི་དད་པ་དེ་(༡༧ན)


༢༨ཀདེ་ཕྱིར་གཏམ་དང་བརྗོད་པ་ཞེས། །༢༨ཁམིང་གཉིས་དག་གིས་རིགས་གཅིག་མཚོན། །


དེའི་ཕྱིར་གཏམ་དང་བརྗོད་པ་ཞེས།།མིང་གཉིས་དག་གིས་རིགས་གཅིག་མཚན།།ལྷུག་པའི་རིགས་གཅིག་གོ། འོ་ན་ལྷུག་པའི་དབྱེ་བ་གཞན་ཡང་མཐོང་ན་དེ་རྣམས་འདིར་མ་བཤད་པ་ཅི་ཞེས[ཞེ]་ན། 


༢༨གལྷག་མ་བརྗོད་པའི་རིགས་རྣམས་ཀྱང་། །༢༨ངའདི་ཉིད་ནང་དུ་འདུས་པར་བཤད།༢༨


ལྷག་མ་བརྗོད་པའི་རིགས་རྣམས་ཀྱང་།།འདི་ཉིད་ནང་དུ་འདུས་པར་འགྱུར།།གཏམ་དང་བརྗོད་པ་ཞེས་པ་འདི་དག་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པས་ན་དེ་རྣམས་ལོགས་པར་མ་བཤད་དོ། །

 

བཞི་བ། དོན་གྱི་དབྱེ་བར་འཇོག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་དགག་པ།

 

བཞི་པ་(དོན་གྱི་དབྱེ་བར་འཇོག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་དགག་པ)ནི་བྷཱ་མ་ཧ་ན་རེ་བརྗོད་པ་ནི་བུ་མོ་འཕྲོག་མ[པ]་དང་གཡུལ་དང་མ་ཚོགས་པ་དང་དར་བ་རྣམས་དང་ལྡན་ཅིང་གཏམ་ནི་དེ་ལྟ་མིན་པས་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དོ་[6]ཞེས[ཞེ]་ན།

                                                                                                                                                                                                                                    ༢༩ཀབུ་མོ་འཕྲོག་དང་གཡུལ་དང་ནི། །༢༩ཁབསླུ་བ་དར་བ་ལ་སོགས་པ། །

༢༩གསརྒས་བཅིངས་པ་མཚུངས་པ་ཉིད། །༢༩ངདེ་དག་ཁྱད་བྱེད་ཡོན་ཏན་མིན།༢༩


བུ་མོ་འཕྲོག་དང་གཡུལ་དང་ནི། །མ་ཚོགས་དར་བ་ལ་སོགས་པ། །སརྒས་བཅིངས་པ་མཚུངས་པ་ཉིད། །བུ་མོ་འཕྲོག་པ་སྔོན་དུ་བའི་གཡུལ་ཞེས་པར་གྱིས་ཚིག་ཕྱིས་པའི་ཚིག་སྡུད་ཏེ[དེ]་གཡུལ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནི་ཞེས་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་འཆད་ལ། རྒྱ་ཆེ[ཆེར]་འགྲེལ་དུ་ནི་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུའམ་གཞན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་གྱིའང་གཡུལ་ཞེས་འཆད་དོ། ། མ་ཚོགས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། སོགས་པའི་སྒྲས་གྲོས་དང་ཕོ་ཉ་དང་དགའ་བའི་དགའ་སྟོན་ལས་སོགས་པ་གཟུང་། དར་བ་ནི་དགྲ་ཆོམས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡོན་ཏན་དེ་རྣམས་ཀྱང་གཏམས[གཏམ]་ལས་རྗོད[བརྗོད]་པ་ཁྱད་པར་སྟེ[ཏེ]་ཐ་དད་དུ་བྱེད་པ་མིན་ཏེ།སརྒས་བཅིངས་པའི་སྙན་ངགས་ཆེན་པོ་ལའང་འདྲ་བར་འདོད་པས་གཏམས[གཏམ]་ལའང་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་འཇུག་པ་དགག་དུ[ཏུ]མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་བྷཱ་མ་ཧ་ན་རེ་སྙན་ངགས་མཁན་གྱི་དགོངས་པས་བྱས་པའི་རྟགས་ཅུང་ཟད་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་གཞན་(༡༧བ)གཏམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། ། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། 

 

༣༠ཀསྙན་དངགས་མཁན་གྱིས་བསམ་བྱས་རྟགས། །༣༠ཁགཞན་དུ་ཡང་ནི་སྐྱོན་མི་འགྱུར། །

 

སྙན་ངགས་མཁན་གྱི[གྱིས]བསམ་བྱས་རྟགས།།གཞན་དུ་ཡང་ནི་སྐྱོན་མི་འགྱུར།།དེ་འདྲ་དེ་ནི་བརྗོད་པ་ལས་གཞན་གཏམ་དང་ས་རྒ་ཡིས་བཅིངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལའང་སྐྱོན་མིན་ནོ། ། དེ་དོན་གཞན་བཀོད་པའི་རྒྱན་གྱིས་སྒྲུབ་པ་ནི། 

 

༣༠གའདོད་དོན་གྲུབ་ལ་སྒོ་རུ་ནི། །༣༠ངམཁས་པ་རྣམས་ལ་ཅིས་མི་འགྱུར།༣༠

 

འདོད་དོན་གྲུབ་ལ་སྒོ་རུ་ནི།།མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཅི[ཅིས]་མི་འགྱུར།།སྒོ་ནི་ཐབས་སོ།།མཁས་པ་ནི་བློ་གྲོས་བཟང་པོ་ཅན་ནི།།ཅི་[ཅིས]མི་འགྱུར་ཏེ་ཐབས་མཁས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ཐམས་ཅད་འདོད་དོན་གྲུབ་པའི་ཐམས་ཅད[ཐབས]་སུ་འགྱུར་བ་ནི། སྙན་ངགས་མཁན་ལ་ཅི་ཡང་རྒྱན།།མཁས་པས་བཤད་ན་ཅི་ཡང་བདེན།།ལྟོ་འདུན་ཅན་ལ་ཅི་ཡང་ཟས།།འདོད་ཆེན་ཅན་ལ་ཅི་ཡང་ནོར།། ཞེས་འདོན་པ་ལྟར་རོ། ། 

 

མཐའ་སྡོམ།

 

དེ་ལྟར། སློབ་དཔོན་དབྱུག་པ་ཅན་གྱིས་ལྷུག་པའི་དབྱེ་བ་བཤད་པའི་སྐབས། དེའི་དབྱེ་བ་མིང་གིས་མདོར་བསྟན། དབྱེ་བ་དེ་དངོས་པོའི་དབྱེ་བར་རྟོགས་པ་དགག། མིང་ཙམ་གྱི་དབྱེ་བར་བསྟན། དེ་ཉིད་དོན་གྱི་དབྱེ་བར་འཇོག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་དགག་པ་བཅས་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་མཛད་པ་སྟེ། ལྷུག་པའི་དབྱེ་བ་མདོར་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ། བརྗོད་པ་དང་གཏམ་ཞེས་པ་ནི་དེ་(ལྷུག་པ)ཡི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གཉིས་སོ། །ཞེས་བསྟན་པ་དང་།  དབྱེ་བ་དེ་ཉིད་དབྱེ་བ་དངོས་སུ་རྟོགས་པའི་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ལས་གཙོ་བོར་བྷཱ་མ་ཧའི་(རྒྱ་འགྲེལ་ཕལ་མོ་ཆེར་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ཅེས་པ་ཙམ་མི་གསལ་ནའང་། རཏྣཤྲཱིའི་འགྲེལ་བར་བྷཱ་མ་ཧའི་མཚན་དངོས་སུ་འདོན)གཞུང་ལ་སོགས་པ་བཀོད་ཅིང་དགག་པ་སྟེ། དེ་ལ་བྷཱ་མ་ཧས་འདྲེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྨྲ་བ་བརྗོད་པར་བཤད་པ་དང་། གཞན་གཏམ་ནི་འདྲེན་པའམ་ཡང་ན་གཞན་དེའི་འཁོར་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྨྲ་བར་བཤད་པ་སྟེ།  དེ་ནི་སྨྲ་བ་བོ་ངེས་མ་ངེས་ཀྱི་ཆ་བཤད་པའོ།། བྷཱ་མ་ཧ་ལྟར་ན། བརྗོད་པ་ནི་སྨྲ་བ་བོ་ངེས་པ་སྟེ། འདྲེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྨྲ་བ་དང་། གཏམ་ནི་འདྲེན་པ་དང་ཡང་ན་འཁོར་སོགས་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་སྨྲ་བས་སྨྲ་བ་བོ་འདྲེན་པ་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད་པར་བཤད་དོ་ཞེས་གཞན་ལུགས་བཀོད་པའོ། ། དེ་ལ་བྷཱ་མ་ཧ་ན་རེ། རིགས་བཙུན་པ་ཡི་སྐྱེ་བོ་ཡིས། །རང་གི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་སྒྲོགས། །ཞེས་སྐྱེ་བོ་ཡ་རབས་རྣམས་རང་གིས་རང་བསྟོད་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། སློབ་དཔོན་དབྱུག་པ་ཅན་གྱིས། རང་གི་གདུང་གི་ཡོན་ཏན་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་སྐབས་ཀྱི་དབང་གིས་བསྒྲགས་པ་སྐབས་འདིར་སྐྱོན་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་དོན་གྱི་རང་གི་སྤྱོད་པ་བརྗོད་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ལན་ལྡོན་པའོ། ། 


དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། གོང་དུ་སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་བྷཱ་མ་ཧ་སོགས་ཁྱོད་ཅག་གིས་བརྗོད་པ་ནི་འདྲེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་སྨྲས་མོད་ཀྱང་། དེ་ལ་ངེས་པ་མ་མཐོང་སྟེ། བརྗོད་པ་ཉིད་ལ་ཡང་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན། ཧརྵ་ཙ་རི་ཏ་(हर्षचरित)དགའ་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་འདྲེན་པའི་སྤྱོད་པ་གཞན་གྱིས་སྨྲ་བ་ཡོད་དེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྨྲ་བ་བོ་སྙན་དངགས་མཁན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཞེས་ལན་ལྡོན་པའོ། ། དེ་ལ་བྷཱ་མ་ཧ་ན་རེ། བརྗོད་པ་ལ། ཁ་སྒོ་དང་གཞན་སྒོ་ཡིས་དུས་དུས་སུ་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་དོན་ཡང་སྟོན་པ་དང་། འོག་ཏུ་ཁ་སྒོ་གཞན་སྒོ་མི་ལྡན་ཞིང་། །དབུགས་དབྱུང་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ཡང་། །ལེགས་སྦྱར་དེ་མིན་གཏམ་དུ་འདོད། །ཅེས་པ་ལས། དབུགས་དབྱུང་ཅན་ནི་བརྗོད་པ་ལ་ཡོད་པ་སྟོན་པ་ལ། དབྱུག་པ་ཅན་སྨྲས་པ། སྒོ་དང་གཞན་སྒོ་དང་། ཡིད་བརྟན་ལྡན་པ་[7](དབུགས་མཚམས་བཅས་པའམ་དབུགས་དབྱུང་ཅན)ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ནི་བརྗོད་པ་ནི་གཏམ་ལས་ཁྱད་འབྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྐབས་ཀྱིས་གཏམ་ལའང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐ་དད་ཀྱི་རྟགས་སུ་འདོད་པའི་སྒོ་དང་གཞན་སྒོ་དག་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བརྗོད་པའི་ཁྱད་འབྱེད་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་པ་མ་ཁྱབ་བོ་ཞེས་སོ། ། 


དེ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འཕགས་པ་དང་སྒོ་དང་གཞན་སྒོ་ལ་སོགས་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱིས་བཅིངས་པ་བརྗོད་པ་ལ་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་སྒོ་དང་གཞན་སྒོ་ལ་སོགས་པ་གཏམ་ལ་འཇུག་པ་མཐོང་བ་སྟེ། གཏམ་གྱི་བར་བར་དག་ཏུ་ཚིགས་བཅད་འབྱུང་ཞིང་། དེ་དག་ལ་སྡེབ་སྦྱོར་དེ་དག་གིས་བཅིངས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པའོ། ། ཡང་། དབུགས་མཚམས་ལ་ལམ་བྷ་ཀ་(लम्भक)ལྟ་བུ་དང་། ཨཱ་ཤྭཱ་ས་(आश्वास)ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབྱེ་བ་མཐོང་ཡང་(ཞེས་པ་འདིར་དཔག་ཊིག་ཏུ་ལཾ་བྷ་ནི་གཞོན་ནུ་མ་ལས་སོགས་པ་རྙེད་པའོ། །སོགས་པས་ཚིག་དང་ངལ་གསོ་བ་དང་མ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །(དཔང་ཊིཀ།ཤ༡༧ན༤)གསུང་ཡང་། འདིར་ལམ་བྷ་ཀ་ནི་ལེའུ་མཚམས་སུ་འབྱུང་བའི་ཆེད་སྤྱོད་ཀྱི་མིང་ཡིན་པ་ལས། ལབྡྷ་ཐོབ་པ་དང་རྙེད་པའི་དོན་མིན།”) དེ་ལྟ་བུ་ཡང་གཏམ་ལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དབྱུག་པ་ཅན་གྱིས་དེ་དག་གཏམ་དང་བརྗོད་པའི་ཁྱད་འབྱེད་ཀྱི་ཆོས་སུ་མི་འདོད་ཅིང་། མདོར་ན། གཏམ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་སྨྲ་བ་བོའི་དབང་གིས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་མི་འགྲུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་འཕགས་པ་དང་། སྒོ་དང་ཁ་སྒོ་སོགས་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་དབང་གིས་དང་། ཡང་ལམ་བྷ་ཀ་དང་ཨཱ་ཤྭཱ་ས་ལ་སོགས་པའི་ལེའུ་མཚམས་ཀྱི་བརྡ་ཁྱད་སོགས་ཀྱིས་དབྱེ་བ་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གཏམ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཁྱད་མེད་དུ་འབྱུང་ཞིང་། གཏམ་དང་བརྗོད་པ་གཉིས་ཀ་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་དབྱུག་པ་ཅན་གྱིས་རང་ལུགས་བཞག་པའོ། །

 

འདིར་གཞུང་རྐང་དཔང་ཊཱིཀ་ཇི་བཞིན་བཀོད། དཎྜིའི་རྗེས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་དཔེར་ན་དུས་རབས་བཅུ་བར་བྱོན་པའི་རུ་དྲ་ཊ་དྲག་པོ་དང་། དེ་དང་དུས་མཉམ་པའི་ཨཱནནྡ་བརྡྷན་ཀུན་དགའ་འཕེལ། དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པར་བྱོན་པའི་བྷོ་ཛ་ཟས་དང་། དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་བར་བྱོན་པའི་བིཤྭནཱཐ་སྣ་ཚོགས་མགོན་པོ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་གཏམ་དང་བརྗོད་པའི་ཐད་དགོངས་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་བཏོན་ཡོད་ཀྱང་། སྐབས་དོན་མེ་ལོང་མ་རང་དང་འབྲེལ་བས་དེ་དག་སྐབས་གཞན་དུ་བཤད་པར་འདོད་དོ། །

 

བཀྲ་ཤིས།


མཆན།


[1] རཏྣ་ཤྲཱིའི་རྒྱ་འགྲེལ། (དབྱུག་པ་ཅན་དང་རཏྣ་ཤྲཱི་ཛྙཱན སརིཏ་པར་མ) ༢༠༡༨། ཤ༡༨། རཏྣ་ཤྲཱི་རྒྱ་འགྲེལ་གྱི་མཛད་བྱང་དུ། རྒྱལ་བོ་རཱ་ཛྱ་པཱ་ལའི་སྲིད་ལོ་༢༣པར་ཊཱི་ཀཱ་མཛད་ཅེས་གསལ་བས། ལོ་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་༩༨༣ཡིན་སྣང་། དེ་ལྟ་བུའི་མིང་ཅན་གྱི་རྒྱལ་བོ་ཞིག་པཱ་ལའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཁྲོད་མེད་ཀྱང་། པྲ་ཏི་ཧ་རའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཁྲོད་རཱ་ཛ་པཱ་ལ་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་པར་སྣང་སྟེ། པྲ་ཏི་ཧ་རའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ག་དྷཱའི་ཕྱོགས་ལ་དུས་ཐུང་རིང་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཡོད་པར་བཤད་པས། དེའི་སྐབས་ཡིན་པར་སྣང་། དེ་ནི་པཱ་ལའི་རྒྱལ་བརྒྱུད་ཁྲོད་མ་ཧི་པཱ་ལ་དང་བོ་དང་རགས་ཙམ་དུས་མཉམ། དེ་ལ་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་དུའང་། འདས་རྗེས་ཀྱི་ལོ་སྟོང་དང་སུམ་བརྒྱ་ཙམ་ནས་བཟུང་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་པའི་རིང་རྒྱ་གར་དུ་གྲགས་པ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་བྱུང་ཞིང་། དེ་ཡང་ལྷོ་ལམ་དུ་རཥ྄ཧྲཀུཊ་[རཱཥྚྲཀུཊ]དང། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གུཛརཥྚ[གུ་ཛ་རཱ་ཐ]། ཡུལ་དབུས་སུ་པཱ་ལ་པའི་[པཱ་ལའི]རྒྱལ་པོ་རྣམས་དབང་བྱེད་པ་ལ་རྒྱལ་པོ་གསུམ་པོ་དག་རྟག་ཏུ་ཕན་ཚུན་འཐབ་རྩོད་བྱེད་ཅིང་དུས་འདས་པར་བྱས། ཆ་ལུ་ཀ[ཙཱལུཀྱ]འི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་རཥཀུཏ་[རཥྚྲཀུཊ]རྣམས་ཀྱིས་འདས་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་གོ་བདུན་པ་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་ལམ་ལ་དབང་བསྒྱུར།” ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། རྒྱལ་རབས་དེ་གསུམ་ལས། གུ་ཛ་ར་ཐའི་ཕྱོགས་ཀྱི་པྲ་ཏི་ཧ་རའི་རྒྱལ་རབས་ཁྲོད་འབྱུང་བའི་རཱ་ཛ་པཱ་ལ་ཡིན་ནམ་སྙམ།

[2] སློབ་དཔོན་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གྲགས་པས་ནི། འོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ལོའི་སྒྲ་འདིར་ཡང་སྦྲེལ་ཏེ་མིང་ཙམ་གྱིས་དབྱེ་བ་འདི་ཡང་གཞན་གྱི་འདོད་པར་བཞག་ནས། དཎྜིའི་རང་བཞེད་ལ་མིང་གི་དབྱེ་བ་ཙམ་དེ་ཡང་མི་འདོད་པའི་ལུགས་སུ་བཀྲལ། (ཁམས་འགྲེལ། ཤ༦༨) དེ་ཡང་། དབྱུག་པ་ཅན་གྱིས་མིང་གཉིས་དག་གིས་རིགས་གཅིག་མཚོན། ཞེས་གཏམ་དང་བརྗོད་པ་ཞེས་པའི་མིང་གཉིས་སྤྱོད་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་རིགས་གཅིག་ཡིན་པར་བཞེད་པ་ལྟར་རོ། །

[3] ལོའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་འདོད་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །(དཔང་ཊིཀཤ༡༦ན༥)ཞེས་དང་། ལོའི་སྒྲ་ནི་གཞན་གྱི་འདོད་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །(ཁམས་འགྲེལ།ཤ༦༩) ཞེས་པ་ལྟར་དང་། དེ་བཞིན་ཁ་རྒྱུན་ལ། ལོ་གྲག་ཟེར་གསུམ་མ་རངས་པའི་ཚིག་ཅེས་པའི་དོན་ཡང་། མདོར་ན་རང་གིས་མི་འདོད་པ་དང་རང་ཉིད་མི་འཐད་པ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །ལེགས་སྦྱར་ལ་ཀིལ་(किल)ཞེས་འབྱུང་ལ། དེ་ནི་གཞུང་དག་ཏུ་གཞན་གྱི་འདོད་པ་བརྗོད་པ་དང་། གཞན་གྱི་འདོད་པ་ཡིན་པ་གསལ་བའི་ཆེད་དུ་སྤྱོད་པའི་ཆེད་སྤྱོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཅིག་གོ།

[4] དེ་ལ་བྷཱ་མ་ཧས། སྙན་ངག་རྒྱན་དུ། དེ་ལ་འདྲེན་པས་རང་ཉིད་ཀྱི། །སྤྱོད་ཚུལ་བྱུང་བ་རྗོད་བྱེད་ཅིང། །༡།༢༦ཀཁཞེས་དང་། ཡང་། རིགས་བཙུན་པ་ཡི་སྐྱེ་བོ་ཡིས། །རང་གི་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་སྒྲོགས། །༡།༢༨གངཞེས་གསུངས་པ་བསྟན་པའོ། །

[5] དེ་ལ་བྷཱ་མ་ཧས་སྙན་ངག་རྒྱན་དུ། འདི་ལྟར། སྒྲ་དང་དོན་དང་ཚིག་སྡུད་ནི། །འཁྲུགས་མིན་མཉན་འོས་རྒྱ་ཆེའི་དོན། །དབུགས་དབྱུང་བཅས་ཤིང་ལྷུག་ལྡན་པའི། །ལེགས་པར་སྦྱར་བ་བརྗོད་པར་འདོད། །༡།༢༥ཞེས་དང་། ཡང་།དེ་ལ་འདྲེན་པས་རང་ཉིད་ཀྱི། །སྤྱོད་ཚུལ་བྱུང་བ་རྗོད་བྱེད་ཅིང་། །ཁ་སྒོ་དང་ནི་གཞན་སྒོ་ཡིས། །དུས་སུ་འབྱུང་འགྱུར་དོན་ཡང་སྟོན། །༡།༢༦ཞེས་འབྱུང་བ་སྟོན་པའོ། །

[6] དེ་ཡང་བྷཱ་མ་ཧ་ཡིས། སྙན་ངག་རྒྱན་དུ།སྙན་དངགས་པ་ཡི་དགོངས་བྱས་པའི།།བསྟན་པ་འགའ་ཡིས་མཚན་པ་དང་།།བུ་མོ་འཕྲོག་དང་གཡུལ་དང་ནི།།བསླུ་དང་དར་བ་དག་དང་ལྡན།༡།༢༧།ཞེས་གསུངས་པ་སྟོན་པའོ། །

[7] ཡིད་བརྟན་ལྡན་པའམ་(ཤོང་འགྱུར། ཤ)ཡང་ན་ཡིད་རྟོན་ཅན་(དཔག་ཊིག །ཤ༡༧ན༤)ཞེས་འབྱུང་བ་ནི། དོན་ལ་ཨཱ་ཤྭཱ་ས་ཞེས་པ་སྟེ། འགྱུར་རྙིང་དུ། ཡིད་བརྟན་ལྡན་པའམ་ཡིད་རྟོན་ཅན་ཞེས་བསྒྱུར་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་འགྱུར་ཁག་ཏུ་དབུགས་མཚམས་བཅས་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ཡིན་ཏེ། དོན་ལ་དབུགས་དབྱུང་བཅས་པའམ་དབུགས་དབྱུང་ཅན་ཞེས་ཀྱང་འགྲིག་པར་སྣང་། ལེའུ་ཡི་མིང་དུ་སྙན་ངག་པས་སྤྱོད་པའི་བརྡ་ཁྱད་ཡིན་ཏེ། ཁ་ཅིག་ཏུ་དཔལ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་ཡལ་འདབ་ཅེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། ། རྒྱ་དཔེ་འགར་ཨུཙྪྭས་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་།

 

དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ།


1.     སྙན་དངགས་མེ་ལོང་གི་གཞུང་ཤོངས་འགྱུར། དཔང་ལོའི་འགྱུར་ཁྱད་མཆན་དུ་བཀོད་པ། (དབུ་མེད་བྲིས་མ) ༥ཐིག་ལྡེབས་༡༤༦ཅན།

2.     སྙན་ངག་མེ་ལོང་གི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བ་གཞུང་དོན་གསལ་བ། (དབུ་མེད་བྲིས་མ) ༨ཐིག་ལྡེབས་༢༨ཅན། 

3.     རཏྣ་ཤྲཱིའི་རྒྱ་འགྲེལ། (དབྱུག་པ་ཅན་དང་རཏྣ་ཤྲཱི་ཛྙཱན སརིཏ་པར་མ) ༢༠༡༨།

4.    འབྲུག་ཁམས་སྤྲུལ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ། རྒྱན་གྱི་བསྟན་བཅོས་མེ་ལོང་མའི་འགྲེལ་བ་པཎ་ཆེན་བླ་མའི་གསུང་བཞིན་བཀྲལ་བ་དབྱངས་ཅན་ངག་གི་རོལ་མཚོ། ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི། བཀའ་བརྒྱུད་ཉམ་སྐྱོང་ཚོགས་པ། ༢༠༢༡། 

5.     ཌོ རྡོ་རྗེ་སྐྱབས། དཔལ་བྷཱ་མ་ཧས་མཛད་པའི་སྙན་ངག་རྒྱན་བཞུགས་སོ། ། ཁྀས་ཀ ༢༠༢༥།

6.     त्रिपाठीरूपनारायण,  सम्पा. श्रीभामहाचार्येण विरचितः काव्यालङ्कार. जयपुरः हंसा प्रकाशन२०१८.

7.     Naganath Sastry, P. V.,  ed. Kāvyālaṅkāra of Bhāmaha. Delhi: Motilal Banarasidass, 1991.

8.    Sankara Rama Sastri, C., ed. Kāvyālaṅkāra of Bhāmaha (श्रीभामहाप्रणीतः काव्यालंकारः). Madras: The Sri Balamanorama Press, 1956.