-->

Feb 2, 2026

ཚད་མ་དང་རྟོག་གེ་བའི་གཞུང་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་མིང་།


ཚད་མ་དང་རྟོག་གེ་བའི་གཞུང་ལུགས་ལས་འབྱུང་བའི་མིང་སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར།  
प्रमाणतर्कनिर्गतार्थाः

 

1.      तत्प्रत्यक्षोपलब्धिलक्षणम्  དེ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད།  

2.      तदाश्रित्य  प्रत्यक्षोपलब्धिलक्षणम्  དེ་ལ་གནས་པ་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད།  

3.      स्वजातीयदृष्टान्तोपसंहारलक्षणम्  རང་གི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད།  

4.      परिनिष्पन्नलक्षणम्  ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད།  

5.      सुविशुद्धागमोपदेशलक्षणम्  ལུང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད།  

6.      तदन्यसारूप्योपलब्धिलक्षणम्  དེ་ལས་གཞན་དང་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད།  

7.      तदन्यवैरूप्योपलब्धिलक्षणम्  དེ་ལས་གཞན་དང་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད།  

8.      सर्वसारूप्योपलब्धिलक्षणम्  ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད།  

9.      सर्ववैरूप्योपलब्धिलक्षणम्  ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པར་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད།  

10.    अन्यजातीयदृष्टान्तोपसंहारलक्षणम्  གཞན་གྱི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་ཉེ་བར་སྦྱར་བའི་མཚན་ཉིད།  

11.    अपरिनिष्पन्नलक्षणम्  ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད།  

12.    अविशुद्धागमोपदेशलक्षणम्  ལུང་རྣམ་པར་མ་དག་པ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད།  

13.    तर्कः  རྟོག་གེ།  

14.    तार्किकः  རྟོག་གེ་བ།  

15.    प्रत्यक्षम्  མངོན་སུམ་པ།  

16.    अनुमानम्  རྗེས་སུ་དཔག་པ།  

17.    आगमः  ལུང་།  

18.    उपपत्तिः  འཐད་པའམ་གཏན་ཚིགས།  

19.    हेतुः  གཏན་ཚིགས།  

20.    अन्वयः  རྗེས་སུ་འགྲོ་བ།  

21.    व्यतिरेकः  ལྡོག་པ།  

22.    असिद्धः  མ་གྲུབ་པ།  

23.    विरुद्धः  འགལ་བ།  

24.    अनैकान्तिकः  མ་ངེས་པ།  

25.    दृष्टान्तः  དཔེ།  

26.    साधर्म्यवतः  ཆོས་མཐུན་པ་ཅན།  

27.    वैधर्म्यवतः  ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཅན།  

28.    हेत्वाभासः  རྒྱུ་ལྟར་སྣང་བ།  

29.    दृष्टान्ताभासः  དཔེ་ལྟར་སྣང་བ།  

30.    साधनम्  སྒྲུབ་པ།  

31.    साध्यः  བསྒྲུབ་བྱ།  

32.    दूषणम्  སུན་འབྱིན།  

33.    स्वपक्षः  རང་གི་ཕྱོགས།  

34.    परपक्षः  གཞན་གྱི་ཕྱོགས།  

35.    वादी  རྒོལ་བ།  

36.    प्रतिवादी  ཕྱིར་རྒོལ་བ།  

37.    त्रिरूपलिङ्गम्  ཚུལ་གསུམ་པའི་རྟགས།  

38.    स्वलक्षणम्  རང་གི་མཚན་ཉིད།  

39.    सामान्यम्  སྤྱི།  

40.    पूर्वपक्षः  ཕྱོགས་སྔ་མ།  

41.    उत्तरपक्षः  ཕྱོགས་ཕྱི་མ།  

42.    चोद्यम्  བརྒལ་བ།  

43.    परिहारः  ལན།  

44.    समाधानम्  ལན་གདབ་པ།  

45.    अनुमेये  सत्त्वम्  རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡོད་པ།  

46.    सपक्षे  सत्त्वम्  མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་པ།  

47.    असपक्षे  चासत्त्वम्  མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ།  

48.    सम्भवत्प्रमाणम्  སྲིད་པའི་ཚད་མ།  

49.    आधेयातिशयः  བསྒྱུར་དུ་རུང་བ།  

50.    अनाधेयातिशयः  བསྒྱུར་དུ་མི་རུང་བ།  

51.    निगमनम्  མཇུག་སྡུད།  

52.    उपनयः  ཉེ་བར་སྦྱར་བ།  

53.    उपसंहारः  ཉེ་བར་སྦྱོར་བ།  

54.    स्वभावहेतुः  རང་བཞིན་གྱི་གཏན་ཚིགས།  

55.    कार्यहेतुः  འབྲས་བུའི་གཏན་ཚིགས།  

56.    ज्ञापकहेतुः  ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གཏན་ཚིགས།  

57.    अनुपलब्धि  མི་དམིགས་པ།  

58.    व्यञ्जकहेतुः  གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ།  

59.    कारकहेतुः  བྱེད་པའི་རྒྱུ།  

60.    प्रतिज्ञा  དམ་བཅའ་བ།  

61.    अर्थसामान्यम्  དོན་གྱི་སྤྱི།  

62.    अभिलाप्यसामान्यम्  བརྗོད་པའི་སྤྱི།  

63.    कल्पनापोढलक्षणम्  རྟོག་པ་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད།  

64.    अभ्रान्तलक्षणम्  མ་ནོར་བའི་མཚན་ཉིད།  

65.    सम्यग्ज्ञानम्  ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ།  

66.    मिथ्याज्ञानम्  ལོག་པའི་ཤེས་པ།  

67.    सविकल्पकम्  རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ།  

68.    निर्विकल्पकम्  རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ།  

69.    साकारम्  རྣམ་པ་དང་བཅས་པ།  

70.    निराकारम्  རྣམ་པ་མེད་པ།  

71.    अन्याकारम्  གཞན་གྱི་རྣམ་པ།  

72.    सत्ता  ཡོད་པ།  

73.    वाच्यम्  བརྗོད་པར་བྱ་བ།  

74.    वाचकः  རྗོད་པར་བྱེད་པ།  

75.    अविनाभावसंबन्धः  མེད་ན་མི་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་བ།  

76.    स्वतः  प्रमाणम्  རང་གི་ཚད་མ།  

77.    परतः प्रमाणम्  གཞན་གྱི་ཚད་མ།  

78.    तादात्म्यलक्षणसम्बन्धः  དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ།  [བདག་གཅིག་འབྲེལ]

79.    तदुत्पत्तिलक्षणसम्बन्धः  དེ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འབྲེལ་བ།  [དེ་བྱུང་འབྲེལ]

80.    द्विष्ठो हि सम्बन्धः  འབྲེལ་བ་ནི་གཉིས་ལ་གནས་པ།  

81.    पिपीलिकोत्सरणम्  གྲོག་མ་གྱེན་དུ་འཛེག་པ།  

82.    मत्स्यविकारः  ཉ་འཕར་བ།  

83.    महानसम्  ཚང་མང་།  

84.    नीहारः  ཁུག་རྣ།  

85.    वाष्पः  རླངས་པ།  

86.    तुषारः  བ་མོ།  

87.    सहकारिप्रत्ययः  ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན།  

88.    प्रयत्नान्तरीयकः  བརྩལ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ།  

89.    अन्यतरासिद्धः  གཅིག་ལ་མ་གྲུབ་པ།  

90.    स्वतोऽसिद्धः  རང་ལ་མ་གྲུབ་པ།  

91.    परतोऽसिद्धः  ཕ་རོལ་མ་གྲུབ་པ།  [གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པ]  

92.    उभयासिद्धः  གཉིས་ཀ་ལ་མ་གྲུབ་པ།  

93.    अश्रयासिद्धः  གཞི་མ་གྲུབ་པ།  [རྟེན་མ་གྲུབ་པ]  

94.    स्वयंवाद्यसिद्धः  རྒོལ་བ་བདག་ཉིད་ལ་མ་གྲུབ་པ།  

95.    प्रतिवाद्यसिद्धः  ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་མ་གྲུབ་པ།  

96.    उपादानकारणम्  ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ།  

97.    सजातीयः  རིགས་མཐུན་པ།  

98.    विजातीयः  རིགས་མི་མཐུན་པ།  

99.    शब्दब्रह्मा  སྒྲའི་ཚངས་པ།  

100. व्यावृत्तिः  ལྡོག་པ་སེལ་བ། [ལྡོག་ཁྱབ]

101. अपोहः  སེལ་བ།  

102. अन्यापोहः शब्दार्थः གཞན་སེལ་བའི་སྒྲའི་དོན།  

103. संकेतः  བརྡ།  

104. प्रसज्य प्रतिषेधः མེད་པར་དགག་པ།  

105. पर्युदासप्रतिषेधः  མ་ཡིན་པར་དགག་པ།  

106. अलौकिकार्थोत्पत्तिः  འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བ།  

107. स्वप्नान्तिकरूपम्  རྨི་ལམ་དུ་རྨི་བའི་རྫས།  

108. विप्रकर्षः  བསྐལ་བ།  

109. स्वसंवेदनम्  རང་རིག་པ།  

110. पक्षधर्मत्वं  ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས།  

111. क्रमयौगपद्यम्  རིམ་དང་ཅིག་ཅར།  

112. मातुलुङ्गम्  མ་ཏུ་ལུང་ག།  

113. कदली  ཆུ་ཤིང་།  

114. स्कन्धः  རྩ་བ།  

115. असमञ्जसः  འཆལ་བའམ་འཁྲུགས་པའམ་ཅལ་ཅོལ་དུ་གྱུར་བ།  [མི་སྙོམས་པ]  

116. चित्रपतङ्गः  ཕྱེ་མ་ལེབ་ཁྲ་བོ། 

117. प्रसङ्गः  ཐལ་གྱུར།  [སྐབས]

118. शालूकः  ཨུཏྤ་ལའི་རྩ་བ།  

119. षोडशपदार्थाः  ཚིག་གི་དོན་བཅུ་དྲུག།  

120. प्रमाणम्  ཚད་མ།  

121. प्रमेयम्  གཞལ་བྱ།  

122. संशयः  ཐེ་ཚོམ།  

123. प्रोयोजनम्  དགོས་པ།  

124. दृष्टान्तः  དཔེ།  [མཐོང་མཐའ]  

125. सिद्धान्तः  གྲུབ་པའི་མཐའ།  [གྲུབ་མཐའ]  

126. अवयवः  ཆ་ཤས།  

127. तर्कः  རྟོག་གེ།  

128. निर्णयः  གཏན་ལ་དབབ་པ།  

129. वादः  རྩོད་པ།  

130. जल्पः  བརྗོད་པ།  

131. वितण्डा  སུན་འབྱིན་དུ་རྒོལ་བ།  

132. हेत्वाभासः  རྒྱུ་ལྟར་སྣང་བ།  [གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང]  

133. छलः  ཚིག་དོར།  

134. जातिः  ལྟག་ཆོད།  

135. जात्युत्तरः  ལྟག་ཆོད།  [ལྟག་ཆོད་ཀྱི་ལན]

136. निग्रहस्थानम्  ཆད་པའི་གནས།  

137. इन्द्रियार्थसंनिकर्षोत्पन्नज्ञानम्प्रत्यक्षम्  དབང་བོ་དང་དོན་དུ་འཕྲད་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ།  

138. अव्यपदेश्यम्  བསྟན་དུ་མེད་པ།  

139. अव्यभिचारिन्  འཁྲུལ་བ་མེད་པ།  

140. व्यवसायात्मकम्  རྟོགས་པའི་བདག་ཉིད།  

141. चैतन्यम्  ཤེས་པ་ཡོད་པ།  

142. प्रधानम्  གཙོ་བོ།  

143. सत्त्वम्  སྙིང་སྟོབས།  

144. रजः  རྡུལ།  

145. तमः  མུན་པ།  

146. महान्  ཆེན་པོ།  

147. अहंकारः  ངར་འཛིན་པ།  

148. पञ्चबुद्धीन्द्रियाणि  བློའི་དབང་བོ་ལྔ།  

149. पञ्चतन्मात्राणि  དེ་ཙམ་ལྔ།  

150. अणिमा  ཕྲ་བ།  

151. लघिमा  ཡང་བ།  

152. महिमा  མཆོད་པར་བྱ་བ། [ཆེ་བ]

153. ईशित्वम्  བདག་པོར་གྱུར་བ། [བདག་པ]

154. वशित्वम्  དབང་དུ་གྱུར་བ།  [དབང་བ]

155. प्राप्तिः  གར་ཡང་ཕྱིན་པ།  [ཁྱབ་པ]

156. प्राकाम्यम्  འདོད་དགུར་ལྡན་པ། [གནོན་པ]

157. यत्रकामावसायित्वम्  དགའ་མགུར་གནས་པ།  [གནས་པ]

158. अभिव्यक्तिः  མངོན་པ།  

159. आविर्भावः  མངོན་པར་འབྱུང་བ། [སྣང་བ] 

160. तिरोभावः  མི་མངོན་པར་འགྱུར་བ། [མི་སྣང་བ]

161. परिणामः  ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ།  [འགྱུར་བ]

162. लयः  ཞ་བ།  

163. वाक्  ངག་གམ་ཚིག།  

164. पाणिः  ལག་པ།  

165. पादः  རྐང་བ།  

166. पायुः  རྐུབ།  

167. उपस्थम्  འདོམས།  

168. संनिकृष्टः  ཉེ་བ།  

169. विप्रकृष्टः  རྒྱང་རིང་བ། [རིང་བ]

170. वीतः  རྣམ་པར་ལྡན་པ།  

171. आवीतः  གསལ་ཏེ་འོངས་པ།  

172. सहचरसम्बन्धः  ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པའི་འབྲེལ་བ། [ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་འབྲེལ་བ]

173. घात्यघातकसम्बन्धः  གནོད་བྱ་གནོད་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་བ།

174. स्वस्वामिलक्षणसम्बन्धः  རྗེ་ཁོལ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ། [རང་དང་བདག་པོའི་འབྲེལ་བ]

175. आधाराधेयलक्षणसम्बन्धः  གཞི་དང་བརྟེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ། [རྟེན་དང་བརྟེན་པའི་འབྲེལ་བ]

176. कार्यकारणलक्षणसम्बन्धः  བྱ་བ་དང་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ། [རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་བ]

177. अवयवावयविलक्षणसम्बन्धः  ཆ་ཤས་དང་ཆ་ཤས་ཅན་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་་འབྲེལ་བ། [ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་གྱི་འབྲེལ་བ]

178. सत्संप्रयोगे पुरुषस्येन्द्रियाणांबुद्धिजन्मप्रत्यक्षम्  ཡོད་པ་དང་ཕྲད་ན་སྐྱེས་བུའི་དབང་བོ་རྣམས་ཀྱི་བློ་སྐྱེ་བ་ནི་མངོན་སུམ་མོ།།  

179. अर्थालोचनज्ञानम्  དོན་ལ་བལྟ་བའི་ཤེས་པ།  

180. प्रागभावः  སྔ་ན་མེད་པ།  

181. प्रध्वंसाभावः  ཞིག་ནས་མེད་པ།  

182. इतरेतराभावः  གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པ།  

183. अत्यन्ताभावः  གཏན་མེད་པ།  

184. शाब्दम्  སྒྲ་ལས་བྱུང་བ།  

185. उपमानम्  ཉེ་བར་འཇལ་བ།  

186. अर्थापत्तिः  དོན་གྱིས་གོ་བ།  

187. अभावः  དངོས་པོ་མེད་པ།  

188. स्मृतिः  དྲན་པ།  

189. श्रुतिः  ཐོས་པ།  

190. अपौरुषेयः  སྐྱེས་བུས་མ་བྱས་པ།  

191. दुर्भणत्वम्  བཟླས་དཀའ་བ།  

192. द्रव्यम्  རྫས།  

193. गुणः  ཡོན་ཏན།  

194. कर्म  ལས།  

195. विशेषः  བྱེ་བྲག།  

196. सामान्यम्  སྤྱི།  

197. सामवायः  འདུ་བ།  

198. परिमाणम्  བོངས་ཚོད།  

199. संख्या  གྲངས།  

200. संयोगः  ཕྲད་པ།  

201. विभागः  དབྱེ་བ།  

202. पृथक्त्वम्  སོ་སོ་བ།  

203. परत्वम्  ཕ་རོལ།  

204. अपरत्वम्  ཕ་རོལ་མ་ཡིན་པ།  

205. इच्छा  འདོད་པ།  

206. द्रवत्वम्  ཁུ་བའམ་ཞུ་བའམ་གཤེར་བ།  

207. स्नेहः  སྣུམ་པའམ་གཤེར་བ།  

208. अधर्मः  ཆོས་མ་ཡིན་པ།  

209. संस्कारः  བྱས་པའི་ཤུགས།  [འདུ་བྱེད]  

210. प्रयत्नः  འབད་པ།  [རྩོལ་བ]  

211. उत्क्षेपणम्  འདེགས་པ།  

212. अवक्षेपणम्  འཇོག་པ།  

213. आकुञ्चनम्  སྐུམ་པ།  

214. प्रसारणम्  བརྐྱང་བ།  

215. गमनम्  འགྲོ་བ།  

216. द्वीन्द्रियग्राह्यम्  དབང་བོ་གཉིས་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ།  

217. पार्थिवपरमाणुः  སའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ།  

218. महासत्ता  ཡོད་པ་ཆེན་པོ།  

219. अवान्तरसामान्यम्  ཉི་ཚེ་བའི་སྤྱི།  

220. महासामान्यम्  སྤྱི་ཆེན་པོ།  

221. सत्कार्यम्  འབྲས་བུ་སྔ་ན་ཡོད་པ།  

222. असत्कार्यम्  འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ།  

223. आत्मेन्द्रियार्थाद्यदुत्पन्नम्ज्ञानं प्रत्यक्षम्  བདག་དང་དབང་བོ་དང་དོན་ལས་གང་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་མངོན་སུམ་པ།  

224. लम्बाम्बुददर्शनात्[वृष्ट्यनुमानम्]  སྤྲིན་གྱི་རྩ་བ་ནར་བར་སྣང་བ་ལས་ཆར་འབབ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ།  

225. नदीपूरदर्शनादुपरिवृष्ट्यनुमानम्  ཆུ་བྲུབ་པར་སྣང་བ་ལས་གོང་དུ་ཆར་བབ་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པ།  

226. मेघोन्नतिदर्शनम्  སྤྲིན་འཁྲིགས་པར་སྣང་བའམ་མཐོང་བ།  

227. ऐतिह्यम्  དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་ཅེས་གྲགས་པ།  

228. प्रातिभम्  མཐོང་བས་ཚོར་བ།  

229. आत्मग्राहः  བདག་ཏུ་འཛིན་པ།  

230. एकत्वग्राहः  གཅིག་ཏུ་འཛིན་པ།  

231. कर्तृत्वग्राहः  བྱེད་པར་འཛིན་པ།  

232. पिण्डग्राहः  རིལ་བོར་འཛིན་པ།  

233. दृष्टिप्रस्कन्नः  ལྟ་བར་བྱིང་བ།  

234. दृष्टिगहनम्  ལྟ་བ་ཐིབས་པོ།  

235. दृष्टिकान्तारम्  ལྟ་བའི་དགོན་པ།  

236. विषमदृष्टिः  མི་མཐུན་པར་ལྟ་བའམ་ལྟ་བ་མི་བཟད་པ།  

237. कुदृष्टिः  ལྟ་བ་ངན་པ།  

238. दृष्टिसंकटः  ལྟ་བ་ཡ་ང་བ།  

239. दृष्टिकृतम्  ལྟ་བར་འགྱུར་བའམ་ལྟ་བར་བྱས་པ།  

240. दृष्टिगतम्  ལྟ་བའི་རྣམ་པའམ་ལྟ་བར་གྱུར་བ།  

 
རང་གིས་བསྒྲིགས་པའི་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཤན་སྦྱར་ལས་ཁོལ་དུ་ཕྱུང་ནས་སྤེལ་བ་དགེའོ།  །