-->

Aug 7, 2026

སྙན་ངག་མེ་ལོང་གི་ལེའུ་དང་བོ་ཡོད་དོ། །

 

སྙན་ངག་མེ་ལོང་།

 

རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཀཱབྱཱརྡཤ།

བོད་སྐད་དུ། སྙན་ངག་མེ་ལོང་།

 

ངག་གི་དབང་ཕྱུག་ལྷ་མོ་དབྱངས་ཅན་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

 


ལེའུ་དང་བོ།

 

གདོང་བཞི་གདོང་གི་པད་ཚལ་གྱི། །ངང་བའི་བུ་མོ་ཐམས་ཅད་དཀར། །

དབྱངས་ཅན་མ་ནི་ཁོ་བོ་ཡི། །ཡིད་ལ་རིང་དུ་གནས་པར་མཛོད། ༡ །

 

བསྟན་བཅོས་སྔ་མ་རྣམས་བསྡུས་ཤིང་། །སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱང་ཉེར་མཚོན་ཏེ། །

ཇི་ལྟར་ནུས་བཞིན་བདག་གིས་ནི། །སྙན་ངག་དག་གི་མཚན་ཉིད་བྱ། ༢ །

 

འདི་ན་ཀུན་ཏུ་མཆོག་རྣམས་ཀྱི། །རྗེས་སུ་བསྟན་དང་ལྷག་མའི་ཡང་། །

ཚིག་རྣམས་ཉིད་ཀྱི་དྲིན་གྱིས་ནི། །འཇིག་རྟེན་ལུགས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད། ༣ །

 

གལ་ཏེ་སྒྲར་བོད་སྣང་བ་ཡིས། །འཁོར་བ་གསལ་བར་མ་བྱས་ན། །

འཇིག་རྟེན་གསུམ་པོ་མཐའ་དག་འདི། །སྨག་རུམ་མུན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། ༤ །

 

སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བོ་གྲགས་པའི་གཟུགས། །ངག་གི་རང་བཞིན་མེ་ལོང་ཐོབ། །

དེ་དག་ཉེ་བར་མི་གནས་ཀྱང་། །རང་ཉིད་ཉམས་པ་མེད་ལ་ལྟོས། ༥ །

 

མཁས་པས་ཡང་དག་རབ་སྦྱར་བའི། །ངག་ནི་འདོད་འཇོའི་བ་རུ་བཤད། །

དེ་ཉིད་ཉེས་པར་སྦྱར་ན་སླར། །སྦྱོར་བོ་བ་ལང་ཉིད་རྗོད་བྱེད། ༦ །

 

དེ་ཕྱིར་སྙན་དངགས་དག་ལ་སྐྱོན། །ཆུང་བར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་ཞིག་ལྟར། །

བཏང་སྙོམས་མི་བྱ་ལུས་མཛེས་ཀྱང་། །ཤ་བཀྲ་གཅིག་གིས་སྐལ་ངན་འགྱུར། ༧ །

 

སྐྱེ་བོ་བསྟན་བཅོས་མི་ཤེས་པས། །ཡོན་ཏན་སྐྱོན་དག་ཇི་ལྟར་དབྱེ། །

གཟུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དམིགས་པའི་སྐབས། །ལོང་བ་དག་ལ་ཡོད་དམ་ཅི། ༨ །

 

དེ་ཕྱིར་མཁས་པས་སྐྱེ་དགུ་རྣམས། །བྱེ་བྲག་རྟོགས་ལ་མངོན་དགོངས་ནས། །

རྣམ་བཀྲ་ལམ་ལྡན་ཚིག་རྣམས་ཀྱི། །བྱ་བའི་ཆོ་ག་ངེས་པར་སྦྱར། ༩ །

 

དེ་དག་གིས་ནི་སྙན་ངག་གི །ལུས་དང་རྒྱན་ཡང་རབ་ཏུ་བསྟན། །

ལུས་ནི་རེ་ཞིག་འདོད་པ་ཡི། །དོན་གྱི་རྣམ་བཅད་ཚིག་གི་ཕྲེང་། ༡༠ །

 

དེ་ཡང་ཚིགས་བཅད་ལྷུག་པ་དང་། །སྤེལ་མ་རྣམ་གསུམ་ཉིད་དུ་གནས། །

ཚིགས་བཅད་རྐང་བཞི་བ་དེ་ཡང་། །འཇུག་དང་རིགས་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས། ༡༡ །

 

དེ་ཡི་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ནི། །སྡེབ་སྦྱོར་གཞུང་དུ་ངེས་པར་བསྟན ། །

རིག་དེ་སྙན་ངག་རྒྱ་མཚོ་ནི། །ཟབ་མོ་རྒལ་འདོད་རྣམས་ཀྱི་གྲུ། ༡༢ །

 

གྲོལ་བ་དང་ནི་རིགས་དང་མཛོད། །འདུས་པ་ཞེས་བྱ་དེ་འདྲ་ཡི། །

ཚིགས་བཅད་རྒྱ་ཆེ་ལེ་ཡིས་བཅིངས། །ཆ་ཤས་རང་བཞིན་ཕྱིར་མ་བརྗོད། ༡༣ །

 

ལེ་ཡིས་བཅིངས་པ་སྙན་དངགས་ཆེ། །དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ། །

ཤིས་བརྗོད་ཕྱག་བྱ་དངོས་པོ་ནི། །ངེས་པར་བསྟན་པའང་དེ་ཡི་སྒོ། ༡༤ །

 

སྔོན་བྱུང་གཏམ་ལས་གྱུར་བའམ། །ཅིག་ཤོས་ལེགས་པ་ལ་བརྟེན་པ། །

སྡེ་བཞི་འབྲས་བུའི་དབང་གྱུར་དང་། །མཁས་ཤིང་རྒྱ་ཆེའི་འདྲེན་པ་ཅན། ༡༥ །

 

གྲོང་ཁྱེར་རྒྱ་མཚོ་རི་དང་དུས། །ཉི་ཟླ་འཆར་བའི་བསྔགས་པ་དང་། །

སྐྱེད་ཚལ་ཆུ་ཡི་རོལ་རྩེད་དང་། །ཆང་འཐུང་དགའ་བའི་དགའ་སྟོན་དང་། ༡༦ །

 

བསླུ་བ་དང་ནི་བག་མ་དང་། །གཞོན་ནུ་སྐྱེ་བ་བསྔགས་པ་དང་། །

བློན་དང་ཕོ་ཉ་བགྲོད་པ་དང་། །གཡུལ་དང་འདྲེན་པ་དར་བས་ཀྱང་། ༡༧ །

 

བརྒྱན་པར་གྱུར་ཅིང་མདོར་བསྡུས་མིན། །ཉམས་དང་འགྱུར་བ་དག་གིས་གཏམས། །

ལེ་ཡིས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་མིན། །མཉན་འོས་འཇུག་པས་ལེགས་མཚམས་སྦྱར། ༡༨ །

 

ཀུན་ཏུ་ལེ་ཚན་དག་གི་མཐའ། །ཐ་དད་ལྡན་པས་འཇིག་རྟེན་མཛེས། །

སྙན་ངག་དམ་པའི་རྒྱན་ལྡན་ནི། །བསྐལ་བའི་བར་དུ་གནས་པར་འགྱུར། ༡༩ །

 

གང་ཞིག་ཡན་ལག་འགས་དམན་ཡང་། །གལ་ཏེ་སྦྱར་རྣམས་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས། །

དེ་རིག་མགུ་བར་བྱེད་པ་ན། །འདིར་ནི་སྙན་ངག་སྐྱོན་མ་ཡིན། ༢༠ །

 

ཐོག་མར་འདྲེན་པ་ཡོན་ཏན་གྱིས། །ཉེ་བར་བཀོད་ནས་དེ་ཡིས་ནི། །

དགྲ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་ཅེས་པའི། །ལམ་འདི་རང་བཞིན་མཛེས་པ་ཡིན། ༢༡ །

 

རིགས་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཐོས་སོགས་ཀྱིས། །དགྲ་བོ་དག་ལ་ཡང་བསྔགས་བྱས་ནས། །

དེ་ལས་རྒྱལ་ཕྱིར་འདྲེན་པ་ནི། །ཁྱད་འཕགས་བརྗོད་པའང་བདག་དགའ་སྐྱེད། ༢༢ །

 

རྐང་བ་མེད་པའི་ཚིག་རྒྱུན་ནི། །ལྷུག་པའོ་བརྗོད་པ་དག་དང་གཏམ། །

ཞེས་པ་དེ་ཡི་རབ་དབྱེ་གཉིས། །དེ་ལ་འདྲེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི། ༢༣ །

 

བརྗོད་པར་བྱ་བ་བརྗོད་པ་ལོ། །གཞན་ནི་འདྲེན་པའམ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་། །

རང་གི་ཡོན་ཏན་བསྒྲགས་སྐྱོན་འདིར། །ཡང་དག་དོན་བསྔགས་ཕྱིར་ཡོད་མིན། ༢༤ །

 

འོན་ཀྱང་ངེས་པ་མ་མཐོང་སྟེ། །དེར་ཡང་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། །

གཞན་གྱིས་བརྗོད་དམ་རང་གིས་ཞེས། །དབྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཅི་འདྲ་ཞིག ༢༥ །

 

གལ་ཏེ་སྒོ་དང་གཞན་སྒོ་དང་། །དབུགས་མཚམས་བཅས་ཉིད་བརྗོད་པ་ཡི། །

ཐ་དད་པ་ཡི་རྟགས་ཡིན་ན། །ཞར་གྱིས་གཏམ་རྣམས་དག་ལ་ཡང་། ༢༦ །

 

འཕགས་མ་སོགས་བཞིན་སྒོ་དང་ནི། །གཞན་གྱི་སྒོ་དག་ཅིས་མི་འཇུག །

ལམྦྷ་སོགས་སམ་ཨཱ་ཤྭཱ་སའི། །དབྱེ་བ་མཐོང་ཡང་དེ་ལས་ཅི། ༢༧ །

 

དེ་ཕྱིར་གཏམ་དང་བརྗོད་པ་ཞེས། །མིང་གཉིས་དག་གིས་རིགས་གཅིག་མཚོན། །

ལྷག་མ་བརྗོད་པའི་རིགས་རྣམས་ཀྱང་། །འདི་ཉིད་ནང་དུ་འདུས་པར་འགྱུར། ༢༨ །

 

བུ་མོ་འཕྲོག་དང་གཡུལ་དང་ནི། །བསླུ་བ་དར་བ་ལ་སོགས་པ། །

ལེ་ཡིས་བཅིངས་པ་མཚུངས་པ་ཉིད། །དེ་དག་ཁྱད་བྱེད་ཡོན་ཏན་མིན། ༢༩ །

 

སྙན་ངག་མཁན་གྱིས་བསམ་བྱས་རྟགས། །གཞན་དུ་ཡང་ནི་སྐྱོན་མི་འགྱུར། །

འདོད་དོན་སྒྲུབ་ལ་སྒོ་རུ་ནི། །མཁས་པ་རྣམས་ལ་ཅིས་མི་འགྱུར། ༣༠ །

 

སྤེལ་མ་ཟློས་གར་ལ་སོགས་ཏེ། །དེ་དག་རྣམས་ནི་གཞན་ན་རྒྱས། །

ལྷུག་པ་ཚིགས་བཅད་རང་བཞིན་གང་། །བསྲེས་མ་ཞེས་པར་མངོན་པར་བརྗོད། ༣༡ །

 

ངག་གི་རང་བཞིན་དེ་དག་ཀྱང་། །ལེགས་སྦྱར་དེ་བཞིན་རང་བཞིན་དང་། །

ཟུར་ཆག་འདྲེས་མ་ཞེས་པ་སྟེ། །རྣམ་པ་བཞི་རུ་མཁས་པས་གསུངས། ༣༢ །

 

ལེགས་སྦྱར་ཞེས་བྱ་ལྷ་ཡི་ནི། །སྐད་དུ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོས་གསུངས། །

དེ་སྐྱེས་དེ་མཚུངས་ཡུལ་ཅན་ཞེས། །དུ་མ་རང་བཞིན་དག་གི་རིམ། ༣༣ །

 

ཡུལ་འཁོར་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་སྐད། །ལེགས་བརྗོད་རིན་ཆེན་དག་གི་མཚོ། །

ཟམ་པས་བཅིངས་སོགས་རང་བཞིན་གང་། །རང་བཞིན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བར་རིག ༣༤ །

 

དཔའ་བོའི་སྡེ་དང་ཤར་བ་དང་། །ལཱ་ཊ་གཞན་ཡང་དེ་འདྲ་ཡི། །

སྐད་ནི་རང་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའི། །ཐ་སྙད་རྣམས་ལ་ཉེ་བར་འགྱུར། ༣༥ །

 

བ་ལང་རྫི་ལ་སོགས་པའི་ཚིག །སྙན་ངག་རྣམས་ལ་ཟུར་ཆག་འདོད། །

བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལ་ལེགས་སྦྱར་ལས། །གཞན་པ་ཟུར་ཆག་ཉིད་དུ་བརྗོད། ༣༦ །

 

ལེགས་སྦྱར་ལེ་ཡིས་བཅིངས་ལ་སོགས། །རང་བཞིན་ཕུང་བོ་ཅན་སོགས་གང་། །

ཟུར་ཆག་ཨོ་ས་ར་སོགས་ཏེ། །ཟློས་གར་ལ་སོགས་འདྲེས་པ་འོ། ༣༧ །

 

གཏམ་སོགས་སྐད་རྣམས་ཐམས་ཅད་དང་། །ལེགས་སྦྱར་གྱིས་ཀྱང་བཅིངས་པ་སྟེ། །

རྨད་བྱུང་དོན་ཅན་རྒྱ་ཆེའི་གཏམ། །འབྱུང་བོའི་སྐད་ཀྱི་རང་བཞིན་བརྗོད། ༣༨ །

 

སྒེག་དང་རོལ་དང་སྟབས་ལ་སོགས། །ལྟ་བའི་དོན་ཡིན་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་། །

མཉན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཅེས་པ། །འདི་ཡང་ལུགས་གཉིས་དག་ཏུ་བརྗོད། ༣༩ །

 

ཕན་ཚུན་དབྱེ་བ་ཕྲ་མོ་ཅན། །ཚིག་གི་ལམ་ནི་དུ་མ་ཡོད། །

དེ་ལ་ལྷོ་ཕྱོགས་པ་དང་ནི། །ཤར་བའི་ཁྱད་པར་གསལ་བར་བརྗོད། ༤༠ །

 

སྦྱར་བ་རབ་དྭངས་མཉམ་ཉིད་དང་། །སྙན་དང་ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་དང་། །

དོན་གསལ་བ་དང་རྒྱ་ཆེ་ཉིད། །བརྗིད་དང་མཛེས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན། ༤༡ །

 

ཡོན་ཏན་འདི་བཅུ་ལྷོ་ཕྱོགས་པའི། །ལམ་གྱི་སྲོག་ཏུ་བཤད་པ་ཡིན། །

འདི་དག་ཕལ་ཆེར་ལྡོག་པ་ནི། །ཤར་བའི་ལམ་དག་མཚོན་པ་ཡིན། ༤༢ །

 

སྦྱར་བ་སྲོག་ཆུང་ཡི་གེ་མཆོག །ལྷོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་མ་རེག་པའོ། །

ལྷོད་པ་མཱ་ལ་ཏཱི་མཱ་ལཱ། །ལོ་ལཱ་ལི་ཀ་ལི་ལཱ་བཞིན། ༤༣ །

 

ཤར་ཕྱོགས་པ་ཡིས་རྗེས་ཁྲིད་བློས། །དེ་འདོད་མཱ་ལ་ཏཱི་དཱ་མ། །

ལཾ་གྷི་ཏཾ་བྷྲ་མ་རཻཿ ཞེས། །ལྷོ་ཕྱོགས་པ་ཡིས་སྦྱོར་ལྕི་བྱེད། ༤༤ །

 

རབ་དྭངས་ལྡན་པ་གྲགས་དོན་ཅན། །ཟླ་བའི་མཚན་མ་ཨུཏྤལ་གྱི། །

འོད་ཀྱིས་མཛེས་པ་རྒྱས་ཞེས་པ། །རྟོགས་པའི་སྐལ་བཟང་ལྡན་པའི་ཚིག ༤༥ །

 

ངེས་ཚིག་ཡོད་ཕྱིར་ཤར་ཕྱོགས་པ། །ཤིན་ཏུ་གྲགས་པ་མིན་ཡང་འདོད། །

ཤིན་ཏུ་དཀར་མིན་ཆུ་ལས་སྐྱེས། །དེ་འདྲས་མཚན་པ་འོད་དཀར་ཅན། ༤༦ །

 

མཉམ་པ་སྦྱོར་བ་མི་མཉམ་བྲལ། །དེ་ནི་འཇམ་རྩུབ་བར་མ་སྟེ། །

སྦྱོར་བ་འཇམ་རྩུབ་བར་མ་ཡི། །ཡི་གེ་བཀོད་པའི་སྐྱེ་གནས་ཅན། ༤༧ །

 

ཁུ་བྱུག་ཅ་ཅོ་སྒྲོག་བྱེད་ཅིང་། །ཉར་མ་རབ་འཐོར་དྭངས་ཤིང་དྭངས། །

ཆུ་རྒྱུན་ཆུ་ཐིགས་ཀྱིས་བྲན་པའི། །མ་ལ་ཡ་རླུང་བདག་ལ་འོང་། ༤༨ །

 

ཙན་དན་གྱིས་བསྒོས་དྲི་ལྡང་ཞིང་། །འཇམ་པ་མ་ལ་ཡ་ཡི་རླུང་། །

བདག་གི་བརྟན་འགོག་དགའ་མ་ནི། །མཆོག་གི་ཁ་ཡི་རླུང་དང་འགྲན། ༤༩ །

 

ཞེས་པ་མི་མཉམ་མ་བརྟགས་པར། །དོན་གྱི་རྒྱན་དང་ཚོགས་དག་ལ། །

ལྟོས་ནས་ཤར་ཕྱོགས་པ་དག་ལ། །སྙན་ངག་ལམ་ནི་བྱུང་བར་གྱུར། ༥༠ །

 

སྙན་པ་ཉམས་ལྡན་ཚིག་དང་ནི། །དངོས་པོ་ལ་ཡང་ཉམས་གནས་པ། །

སྦྲང་རྩི་སྤྱོད་པ་སྦྲང་རྩིས་བཞིན། །གང་གིས་བློ་ལྡན་དགའ་བྱེད་པའོ། ༥༡ །

 

སྒྲ་ནི་གང་དང་ཅི་ཡིས་ཀྱང་། །གང་ཞིག་མཚུངས་པར་ཉམས་མྱོང་བ། །

དེ་ཡི་གཟུགས་སོགས་ཚིག་ཉེ་བར། །རྗེས་སུ་ཁྲིད་བཅས་ཉམས་དང་ལྡན། ༥༢ །

 

གང་ཚེ་བྲམ་ཟེ་དགའ་བ་ཡི། །རྒྱལ་བོ་འདི་ཡིས་དཔལ་ཐོབ་གྱུར། །

དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་ནི། །དགའ་སྟོན་འཇིག་རྟེན་འདི་རུ་བྱུང་། ༥༣ །

 

ཞེས་འདི་ཤར་ཕྱོགས་པ་མི་འདོད། །དེ་དག་རྗེས་སུ་ཁྲིད་ལ་དགའ། །

ཕལ་ཆེར་རྗེས་སུ་ཁྲིད་པས་ཀྱང་། །ལྷོ་ཕྱོགས་པ་ནི་འདི་ཉིད་འདོད། ༥༤ །

 

རྐང་བ་རྣམས་དང་ཚིག་རྣམས་ལ། །ཡི་གེ་བསྐོར་བ་རྗེས་སུ་ཁྲིད། །

སྔ་མའི་ཉམས་མྱོང་འདུ་བྱེད་ནི། །རྟོགས་བྱེད་གལ་ཏེ་མི་རིང་ཉིད། ༥༥ །

 

སྟོན་མཚན་དབུ་རྒྱན་ཟླ་བ་ནི། །ཀུན་དའི་ཕོན་པོར་འཁྲུལ་བ་ལ། །

མཚན་མ་ཨིནྡྲ་རྙིལ་དང་མཚུངས། །བུང་བའི་དཔལ་ནི་ཡང་དག་འཛིན། ༥༦ །

 

མཛེས་མ་མཁའ་ལ་ཟླ་བ་ཡི། །དཀྱིལ་འཁོར་མཛེས་པ་བདག་གི་ཡིད། །

ཡིད་སྲུབས་ཀྱིས་མནན་བརྩེ་མེད་དུ། །འཇོམས་པར་བརྩོན་པ་འདི་ལ་ལྟོས། ༥༧ །

 

ཞེས་པ་ཤིན་ཏུ་མི་རིང་བར། །ཐོས་པ་དག་ནི་རྗེས་ཁྲིད་འདོད། །

དགའ་མ་བཞིན་གྱི་ཆུ་སྐྱེས་དང་། །མཚུངས་པ་ཟླ་བ་ཞེས་མི་འདོད། ༥༨ །

 

བདག་གི་ལུས་དང་ཁྲོ་བ་ཕྲ། །འདོད་པ་རྩུབ་ཅིང་མཛའ་བོ་ངན། །

ཁེངས་པ་ཉམས་ཤིང་ཆགས་པ་རྒྱས། །རྨོངས་པ་སྐྱེས་ཏེ་སྲོག་རྣམས་སོང་། ༥༩ །

 

ཞེས་སོགས་སྦྱོར་བ་རྩུབ་པ་དང་། །ལྷོད་པ་ཡང་ནི་སྟེར་བར་བྱེད། །

དེ་ཕྱིར་དེ་ལྟའི་རྗེས་ཁྲིད་ནི། །ལྷོ་ཕྱོགས་པ་དག་མི་སྦྱོར་རོ། ༦༠ །

 

ཚོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་བསྐོར་བ་ནི། །ཁོ་ན་ཟུང་དང་ལྡན་པར་རིག །

དེ་ཡང་གཅིག་ཏུ་སྙན་པ་མིན། །དེ་ཕྱིར་ཕྱི་ནས་བསྟན་པར་བྱ། ༦༡ །

 

ངེས་པར་རྒྱན་རྣམས་ཀུན་ལ་ཡང་། །དོན་གྱི་ཉམས་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད། །

དེ་ལྟ་ན་ཡང་གྲོང་བ་ཉིད། །མིན་པས་ཁུར་འདི་ཕལ་ཆེར་འཛིན། ༦༢ །

 

འདོད་ལྡན་བདག་ལ་གཞོན་ནུ་མ། །ཁྱོད་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་མི་བྱེད། །

ཅེས་འདི་གྲོང་བའི་དོན་བདག་ཉིད། །ཉམས་དང་བྲལ་བ་ཁོ་ནར་བྱེད། ༦༣ །

 

གཡོན་མིག་འདོད་པ་གཏུམ་པོ་ནི། །ངེས་པར་བདག་ལ་བརྩེ་བ་མེད། །

ཁྱོད་ལ་ཁྲོ་མེད་དགའ་ཞེས་པ། །གྲོང་བའི་དོན་མེད་ཉམས་དང་ལྡན། ༦༤ །

 

སྒྲ་ལའང་གྲོང་བ་ཉིད་ཡོད་དེ། །དེ་ནི་ལེགས་པའི་ཅིག་ཤོས་གྲགས། །

དགའ་བའི་དགའ་སྟོན་བརྗོད་པ་ལ། །ཇི་ལྟར་ཡ་ཡིག་ལ་སོགས་བཞིན། ༦༥ །

 

ཚིག་གི་མཚམས་སྦྱོར་གྱིས་ཞུགས་དང་། །སླར་ཡང་ངག་དོན་དག་གིས་ཀྱང་། །

ཉེས་པར་རྟོགས་བྱེད་གྲོང་བ་སྟེ། །ཡཱ་བྷ་བ་ཏཿ  པྲི་ཡཱ་བཞིན། ༦༦ །

 

གཞན་ལ་བསྣུན་ནས་སྐྱེས་བུ་ནི། །བཱིརྱ་ལྡན་པ་བི་ཤྲཱནྟཿ། །

དེ་ལྟ་བུ་སོགས་ལམ་དག་ནི། །གཉི་ག་ལ་ཡང་བསྔགས་མ་ཡིན། ༦༧ །

 

བྷ་ག་བ་ཏཱི་བྷ་གི་ནཱི། །ཞེས་སོགས་ཀུན་ཏུ་ཁས་ལེན་ཉིད། །

དེ་ལྟར་སྙན་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ། །ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་བཤད་པར་བྱ། ༦༨ །

 

རྩུབ་མིན་ཡི་གེ་མང་བ་ནི། །ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་ཉིད་དུ་འདོད། །

གང་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཉེན་པ་ནི། །སྦྱོར་བ་ལྷོད་པའི་སྐྱོན་དུ་བཤད། ༦༩ །

 

སྤྲིན་གྱི་ཕྲེང་བ་ལྡན་དུས་སུ། །སྙན་པར་སྒྲོགས་པའི་མགྲིན་ལྡན་པ། །

རྨ་བྱ་ཡིས་ནི་མཇུག་མ་དག །ཟླུམ་པོར་བྱས་ནས་གར་བྱེད་དོ། ༧༠ །

 

ཞེས་པ་དོན་རྒྱས་ཉིད་མ་ཡིན། །རྒྱན་ཡང་དེ་འདྲ་ཡོད་མིན་ཏེ། །

ཤིན་ཏུ་གཞོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་ན་གནས། ༧༡ །

 

གསལ་ཕྱིར་གཞན་དག་ཕལ་ཆེར་ནི། །བརྗོད་པར་དཀའ་བ་དག་ཀྱང་སྦྱོར། །

རྒྱལ་རིགས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་མཐའ་དག །སྐད་ཅིག་གིས་ནི་ཉམས་པར་བྱས། ༧༢ །

 

དོན་གསལ་དོན་བརྟགས་མི་དགོས་ཉིད། །འཕྲོག་བྱེད་ཀྱིས་ནི་ས་གཞི་དག །

རྨིག་པས་བཅད་པའི་ཀླུ་ཁྲག་གིས། །དམར་བ་ཆུ་ཡི་གཏེར་ལས་ཕྱུང་། ༧༣ །

 

ཕག་པ་ཆེན་པོ་དག་གིས་ས། །ཆུ་གཏེར་དམར་བོ་དག་ལས་ཕྱུང་། །

ཞེས་པ་འདི་ཉིད་བསྟན་པ་ནི། །བྲང་འགྲོའི་ཁྲག་ནི་བརྟག་དགོས་ཉིད། ༧༤ །

 

ལམ་ནི་གཉིས་ཀ་དག་ལ་ཡང་། །རྟོགས་པའི་སྐལ་བཟང་མི་ལྡན་ཞིང་། །

སྒྲ་ཡི་ཚུལ་ལས་འགོངས་གྱུར་བ། །འདི་འདྲ་ཕལ་ཆེར་བཞེད་མ་ཡིན། ༧༥ །

 

གང་དུ་འགའ་ཞིག་བརྗོད་པ་ལ། །ཁྱད་འཕགས་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་རྟོགས། །

དེ་ནི་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་དེ་དེས། །སྙན་ངག་ལམ་ཀུན་མགོན་དང་བཅས། ༧༦ །

 

སློང་བ་རྣམས་ཀྱི་བཀྲེན་པའི་མིག །ལན་ཅིག་ཁྱོད་གདོང་ལ་ལྷུང་བ། །

ལྷ་གཅིག་གནས་སྐབས་དེ་ཡིས་སླར། །གཞན་གྱི་གདོང་ལ་བལྟ་མ་ཡིན། ༧༧ །

 

ཞེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ངག་འདི་ལ། །གཏོང་བ་ཁྱད་འཕགས་ལེགས་པར་མཚོན། །

ལམ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དག་ཀྱང་། །རིགས་པ་མཚུངས་པས་དཔག་པར་བྱ། ༧༨ །

 

བསྔགས་པར་འོས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། །ལྡན་པ་རྒྱ་ཆེར་འགའ་ཞིག་འདོད། །

རོལ་བའི་ཆུ་སྐྱེས་རྩེ་དགའི་མཚོ། །གསེར་གྱི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་བཞིན། ༧༩ །

 

བརྗིད་པ་ཚིག་སྡུད་མང་བོ་ཉིད། །འདི་ནི་ལྷུག་པ་དག་གི་གསོས། །

ཚིགས་བཅད་ལ་ཡང་ལྷོ་ཕྱོགས་པ། །མིན་པའི་དཔུང་གཉེན་གཅིག་པུ་ཡིན། ༨༠ །

 

དེ་ལ་ལྕི་དང་ཡང་བ་རྣམས། །མང་དང་ཉུང་བ་ཉིད་སྤེལ་བས། །

མཐོ་དམན་གྱི་ནི་རྣམ་པ་དེ། །བརྗོད་པ་ལ་སོགས་རྣམས་ལ་མཐོང་། ༨༡ །

 

ནུབ་ཀྱི་རི་མགོར་ལྷུང་བ་ཡི། །མཐའ་དག་ཉི་འོད་མལ་སྟན་ཅན། །

རྒྱས་པའི་ནུ་མ་ལ་གནས་པའི། །གོས་དམར་མཛེས་བཞིན་ཆུ་ལྡན་མ། ༨༢ །

 

ཞེས་པ་བརྗིད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག །ཚིགས་བཅད་ལ་ཡང་ཤར་བ་སྦྱོར། །

གཞན་དག་འཁྲུགས་མིན་མཛེས་པ་ཡི། །ཚིག་རྣམས་བརྗིད་པར་འདོད་དེ་དཔེར། ༨༣ །

 

ཆུ་འཛིན་ངོས་ཀྱི་ཕང་ན་གནས། །མཚམས་ཀྱི་ཉི་འོད་གོས་དང་ལྡན། །

ཆུ་ལྡན་མ་ཡིས་སུ་ཡི་ཡིད། །འདོད་པས་གཟིར་བར་བྱེད་མི་འགྱུར། ༨༤ །

 

མཛེས་པ་འཇིག་རྟེན་དོན་དག་ལས། །མ་འདས་འགྲོ་ཀུན་ལ་མཛེས་པའོ། །

དེ་ཡང་གཏམ་གྱི་མངོན་བརྗོད་དང་། །བསྔགས་པ་ལ་སོགས་རྣམས་ལའང་སྦྱར། ༨༥ །

 

དཀའ་ཐུབ་ཕུང་བོ་ཁྱོད་འདྲ་ཡི། །ཞབས་ཀྱི་རྡུལ་ནི་གཙང་མ་རྣམས། །

ཡང་དག་བཏབ་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་དག་ཁོ་ན་ངེས་པར་ཁྱིམ། ༨༦ །

 

སྐྱོན་མེད་ལུས་ཅན་ཁྱོད་ཀྱི་ནི། །ལག་པའི་འཁྲི་ཤིང་བར་དག་ཏུ། །

ནུ་མ་རབ་རྒྱས་འདི་དག་གིས། །གོ་སྐབས་རྙེད་པར་འགྱུར་མ་ཡིན། ༨༧ །

 

ཞེས་པ་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་ཡིས། །ལེགས་སྦྱར་དེ་དག་སྲིད་པ་ཉིད། །

འཇིག་རྟེན་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ནི། །འབྲང་བ་ཐམས་ཅད་མཛེས་པར་འགྱུར། ༨༨ །

 

འཇིག་རྟེན་འདས་བཞིན་བརྗོད་འདོད་ཀྱིས། །དོན་གང་ཤིན་ཏུ་བཀོད་གྱུར་བ། །

དེ་ཡིས་མཁས་པ་ཤིན་ཏུ་ནི། །ཚིམ་འགྱུར་ཅིག་ཤོས་མ་ཡིན་དཔེར། ༨༩ །

 

དེང་ནས་བཟུང་སྟེ་བདག་གི་ཁྱིམ། །ལྷ་ཡི་ཁྱིམ་བཞིན་བསྟེན་པར་འོས། །

ཁྱོད་ཀྱི་ཞབས་རྡུལ་ལྷུང་བ་ཡིས། །ཉེས་པ་དག་ནི་མ་ལུས་བཀྲུས། ༩༠ །

 

ཁྱོད་ཀྱི་ནུ་མ་འདི་ལྟ་བུར། །རྣམ་པར་རྒྱས་པར་གྱུར་བ་འདི། །

ངེས་པར་མ་བརྟགས་བྱེད་པོ་ཡིས། །ནམ་མཁའ་དག་ནི་ཆུང་ངུར་སྤྲུལ། ༩༡ །

 

འདི་ནི་ཧ་ཅང་བརྗོད་པས་ན། །ཤར་ཕྱོགས་པ་ལ་མཛེས་པར་བརྗོད། །

འཇུག་པ་སྔ་མ་གཞན་གྱི་ནི། །ལམ་ལ་སྙིང་བོ་ཉིད་དུ་བཤད། ༩༢ །

 

གཞན་གྱི་ཆོས་དེ་གཞན་དག་ལ། །འཇིག་རྟེན་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་ནས། །

གང་དུ་ཡང་དག་འཛིན་བྱེད་པ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བརྗོད་དེ་དཔེར། ༩༣ །

 

ཀུ་མུ་ད་ནི་མིག་འཛུམ་ཞིང་། །པདྨ་དག་ཀྱང་མིག་འབྱེད་ཅེས། །

མིག་གི་བྱ་བ་བཀོད་པ་ལས། །དེ་ཡི་རྗོད་བྱེད་སྒྲ་དག་ཐོབ། ༩༤ །

 

ནིཥ྄་ཋཱུ་ཏ་དང་ཨུདྒཱིརྞ། །སྐྱུགས་སོགས་ཕལ་བར་འཇུག་བརྟེན་པ། །

ཤིན་ཏུ་མཛེས་ཏེ་གཞན་དུ་ནི། །གྲོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་བརྟེན། ༩༥ །

 

པདྨས་ཉི་ཟེར་སྐྱུགས་པ་རྣམས། །འཐུངས་ནས་རྡུལ་དམར་སྐྱུགས་པ་ཡི། །

ཁ་ཡི་དག་བྱེད་ཟེར་མ་རྣམས། །ཤིན་ཏུ་སྐྱུགས་པར་བྱེད་པ་བཞིན། ༩༦ །

 

ཞེས་པ་མཛེས་ཏེ་མི་མཛེས་པ། །ཆུང་མ་སྐྱུགས་པར་བྱེད་ཅེས་པའོ། །

ཅིག་ཅར་ཉིད་དུ་ཆོས་དུ་མ། །བཀོད་པ་དག་ཀྱང་འདོད་དེ་དཔེར། ༩༧ །

 

ལྕི་བའི་མངལ་ཁུར་གྱིས་ངལ་ཞིང་། །འཁུན་པར་བྱེད་པ་སྤྲིན་གྱི་ཕྲེང་། །

འདི་དག་གཡོ་མེད་སྟེང་གི་ནི། །ཕང་བ་དག་ཏུ་ཡང་དག་ཉལ། ༩༨ །

 

གྲོགས་མོའི་ཕང་བར་ཉལ་བ་དང་། །འཁུན་དང་ལྕི་བ་ཉིད་དང་ངལ། །

ཞེས་པ་འདིར་ནི་མངལ་ལྡན་མའི། །ཆོས་ཏེ་མང་བོ་གཞན་དུ་བསྟན། ༩༩ །

 

ཏིང་འཛིན་ཞེས་པའི་ཡོན་ཏན་གང་། །འདི་ནི་སྙན་ངག་བདོག་ཀུན་ཏེ། །

སྙན་ངག་མཁན་པོ་དོན་མཐུན་གྱི། །ཚོགས་ཀྱང་འདི་ཉིད་རྗེས་སུ་འབྲང་། ༡༠༠ །

 

དེ་ལྟར་རང་བཞིན་བརྟགས་པ་ལས། །ལམ་ནི་འདི་གཉིས་རྣམ་པར་ཕྱེ། །

དེ་དག་དབྱེ་བ་སྙན་ངག་མཁན། །སོ་སོ་ལ་གནས་བརྗོད་མི་ནུས། ༡༠༡ །

 

བུར་ཤིང་འོ་མ་བུར་སོགས་ཀྱིས། །མངར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཆེ། །

དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་དེ་བརྗོད་པར། །དབྱངས་ཅན་མས་ཀྱང་ནུས་མ་ཡིན། ༡༠༢ །

 

རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་སྤོབས་པ་དང་། །མང་དུ་ཐོས་པ་དྲི་མེད་དང་། །

མངོན་པར་སྦྱོར་བ་མི་དམན་པ། །སྙན་ངག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ། ༡༠༣ །

 

གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་བག་ཆགས་ཡོན་ཏན་གྱི། །རྗེས་འབྲེལ་སྤོབས་པ་རྨད་བྱུང་མེད་པ་ལའང་། །

ཐོས་དང་འབད་པ་དག་གིས་ངག་བསྟེན་ན། །ཇི་ཞིག་ལྟར་ཡང་ངེས་པར་རྗེས་འཛིན་བྱེད། ༡༠༤ །

 

དེ་ཕྱིར་གྲགས་འདོད་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་ནི། །སྙོམས་ལས་མེད་པར་རིམ་པས་དབྱངས་ཅན་བསྟེན། །

སྙན་ངག་ཆུང་ངུ་ལ་ཡང་ངལ་བྱས་མི། །མཁས་པའི་འདུན་ས་དག་ཏུ་འདུག་ལ་དབང་། ༡༠༥ །

 

ཞེས་སློབ་དཔོན་དབྱུག་པ་ཅན་གྱིས་མཛད་པའི་སྙན་ངག་མེ་ལོང་གི་ལམ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་ལེའུ་དང་བོའོ། །

སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གཞོན་ནུས་ཞུས་ཤིང་དག་པར་བྱས་པ་དགེ །

Jul 22, 2026

ཁམ་ཟམ་སློབ་ཆེན་དུ་བཞུགས་པའི་སྒྲ་ཙནྡྲ་བའི་རྒྱ་དཔེ་ཐོར་བུ་ཞིག་བཀྲལ་བ།


ཙནྡྲ་བའི་ལུང་དུ་སྟོན་པ།

चान्द्रव्याकरणम्। Cāndravyākaraṇa

སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མིན།

རྒྱ་དཔེ་འདི་ནི་ཁམ་ཟམ་སློབ་ཆེན་གྱི་དཔེ་མཛོད་དུ་ཉར་ཡོད་ལ། འདི་ནི་སློབ་དཔོན་ཙནྡྲ་གོ་མིས་མཛད་པའི་སྒྲ་ཙནྡྲ་བ་ལས་ལེའུ་དང་བོའི་མདོ་༡༤༧བར་དུ་འཁོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཏ་ལའི་པོ་ཏི་ཁ་ཐོར་འདིར་མདོ་༤༩བ་མི་སྣང་། ཡི་གེ་བས་མཉམ་མ་བཞག་པའི་དབང་གིས་ཤ་དང་ས་ནོར་བ། དབྱངས་ནོར་བ་འགའ་སྣང་ཡང་། ཇི་བཞིན་བཀོད་ཡོད། རྒྱ་དཔེ་འདི་དུས་རབས་༡༥བའི་ནང་བྲིས་པ་ཞིག་དང་། ཡིག་གཟུགས་འདི་ལ་བྷུ་ཇི་མོལ་ཟེར་ཡང་། ཡིན་རྒྱུ་ནི་རང་རེའི་ཝརྟུ་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་བ་རང་ཡིན་པས། ལཉྫ་དང་ཝརྟུ་ཤེས་མཁན་དག་གིས་རྩོལ་བ་ཅུང་ཟད་བསྟེན་ན་ལེགས་པར་བཀླག་ནུས་སོ། །

ॐ नमःसर्व्वज्ञाय॥सिद्धं प्रणम्य सर्व्वज्ञं सर्वीयं जगतां गुरूम्॥लघु विस्पष्टसंपूर्णमुच्यते शब्दलक्षणम्॥अइउण्॥ऋलृक्॥एओङ्॥ऐऔच्॥हयवरलण्॥ञमङणनम्॥झभञ्॥ घढधष्॥जवगडदश्॥खफछठथचटतव्॥कपय्॥शषसर्॥हल्॥आदिरिता मध्यः॥उता सवर्ग्गः॥ता तत्कालः॥दोऽपः॥अनंशचिह्नमित्॥विधिर्विशेषणान्तस्य॥सप्तम्यां पूर्व्वस्य॥पञ्चम्यां परस्य॥आदेः॥षष्ठ्यान्तस्यं॥ङित्॥शिदनेकालसर्व्वस्य॥टकितावाद्यन्तौ॥ मिदचोऽन्त्या-तपरः॥ऋकोऽणो रलौ॥विप्रतिषेधे॥तितिक्षान्तो शन्॥कित्॥ संशयचिकित्सयोः॥गुपो निन्दायाम्॥बध एरी च्॥ शान्दान्मानः॥तुमो लुक् चेच्छायाम्॥व्याप्यात्काम्यच्॥ससं-ख्यादमःक्यज्वा॥उपमानादाचरे॥आधारात्॥कर्तुर्व्विप्॥गल्भक्लीबहोडेभ्यो ङित्॥क्यङ्॥ च्व्यर्थे भृशादि(1r)

भ्यः स्तलोपश्च॥डाज्लोहितादिभ्यः क्यष्॥कष्टकक्षसत्त्रगहनाय पापे कर्म्मेणे॥रोमन्थं वर्त्तयति हनुचाले॥वाष्पोष्मफेनमुद्वमति॥सुखादीनि वेदयते॥शब्दादीन्करोति॥नमस्तपोवरिवसः क्यच्॥चित्रङ आश्चर्ये॥कण्ड्वादिभ्यो यक्॥एकाचो हलादेः क्रियार्थाद्भृशाभीक्ष्ण्ये यङ्॥ऋमूत्रिमूत्रिसूच्यटशूर्णुभ्यः॥ गत्यर्थात्कोटिल्य एव॥लुपसदचरगॄजपजभदहदशो गर्ह्यात्॥न शुभरुचः॥ चुरादिभ्यो णिच्॥प्रयोजकव्यापारे॥गुपूधूपविच्छपनपन आयो वा॥ऋत ईयङ्॥शित्यायादयः॥अनेकाचो लिट आम्कृभ्वस्तिलिट् चानु॥ इजादेर्गुरुमतोऽनृ-छोर्णोः॥कासयदयासः॥जाग्रुषो वा॥भीह्रीहूनां द्वे च॥बिभराम्॥ विदाम्॥लोटः कृलोट्॥स्यतासौ लृतुटोः॥लुङि शिच्॥ स्पृशमृषकृषतृपदृपो वा। दाधागातिस्थाभूपोऽतिङ लुक्॥ घ्राधेशाच्छासो वा॥ तनादिभ्यस्तथासोः॥ शल इगुपान्ताददृशोऽनिटः क्स॥(1v


श्लिषः॥सत्त्वाश्लेषे॥णिश्रिद्रुस्रुकमः कर्त्तरि चङ्॥धेश्वेर्व्वा॥ऋसृसाससुख्यावचोऽङ्॥ ह्वालिप्सिच्॥ तङि वा॥लृदिध्युतादिपुष्यत्यादिभ्योऽतङि॥ इरितो वा॥ जॄश्विस्तम्भूम्रुचुम्लुचु-ग्लुचः॥चिण्ते पदः॥ दीपजनबुधपूरीतायिप्यायो वा॥ भावाप्ययोः॥ नानोस्तपः॥ तिङ्शिति यगलिडाशीर्लिङि॥ तपस्तप आप्यात्॥ कर्तरि शप्॥ अदादिभ्यो लुक्॥ हूनां द्वे च॥ चिणः॥यङो बहुलम्॥ दिवादिभ्यः श्यन्॥भ्रासभ्लासभ्रमुक्रमुक्लमुत्रसित्रुटिलोषो वा॥यसः॥समः॥कुषिरज आप्ये॥ तुदादिभ्यः शः॥रुधादीनां श्नम्॥ तनादिभ्यः उः॥स्वादिभ्यः श्नुः॥श्रुकृव्धिवां शृकृधि च॥अक्षो वा॥तनौकृतौ तक्षः॥स्तम्भुस्तुम्भुस्कम्भुस्कुम्भुस्कुभ्यः॥श्ना॥ क्र्यादिभ्यः॥ हलो हौ शानच्॥ बहुलम्॥ भावाप्ययोः॥ तव्यानीयर् केलिमर॥वास्तव्यः॥यत्॥ पुसकितकिचतियतिशसिसहियजः॥ गदमदयमोप्रादेः॥ चरः॥ अगुरावाङः॥ अवद्यपण्यवर्या (2r


गर्ह्यविक्रेयानिरोधेषु॥ वह्यं करणम्॥ अर्यः स्वामिवैश्ययोः॥ ऋतुमत्युपसर्या॥ अजर्यम् संगतं॥ वदः सुपः क्यप्च॥ भुवः॥भावे हनस्त च॥ इण्स्तुशासुवृञ्दृजुषः॥ ऋदुपान्तादक्लृपिचृतः॥ खेयम्॥ भृञोऽसंज्ञायाम्॥समो वा॥कृवृषिमृजिशंसिदुहिगुहः॥राजसूयरुच्यकृष्टपच्याव्यथ्याः॥ कुप्याज्यभिद्योद्ध्यसिध्ययुग्यानि नाम्नि॥ जित्याविपूयविनीया हलिमुञ्जकल्केषु॥ पदास्वैरिपक्ष्यबाह्यासु ग्रहः॥ऋहलो ण्यत्॥पाणिसमवाभ्यां सृजः॥ओरावश्यके॥ आसुयुवपिरपिलपित्रपिचमिदभः॥ अमावसो वा॥प्रणाय्योऽसंमते। धाय्यापाय्यानाय्यासांनाय्यनिकाय्या नाम्नि॥क्रतौ कुण्डपा-य्यसंचाय्यौ॥अग्नौ चित्योपचाय्यपरिचाय्याः॥कर्तरि ण्वुल्तृजचः॥नन्दिग्रहादिभ्यो ल्युणिनी॥ ज्ञाकॄप्रीगुपान्तात्कः॥ आतः प्रादिभ्यः॥ पाघ्राध्माधेट्दृशः  शः॥धारिपारिवेद्युदेजिचेतिसातिसा-हिविन्दोऽप्रादेः॥ लिपो नेश्च॥ ज्वलादिभ्यो णो वा॥ श्यादि- (2v)

Jun 15, 2026

པཎྜི་ཏ་རཱ་ཧུ་ལའི་དྲན་ཐོ་ལས་དྲངས་པའི་དགེ་ཆོས་ཀྱི་སྐོར།

 

འོག་གི་འདི་དག་ལས་ཚན་པ་དང་བོ་མོ། གཉིས་པ་མོ། གསུམ་པ་མོ་གསུམ་ནི་ཁོང་གི་བོད་ཀྱི་འགྲུལ་བཞུད་ཅེས་པ་ལས་དགེ་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་ཐོན་པ་དག་བཏུས་ནས་བསྒྱུར་ཞིང་། ཚན་པ་བཞི་བ་ནི་ཁོང་གིས་གང་དག་གི་དྲིན་དྲན་པ་ཞེས་པའི་ཚན་བྱང་འོག་བྲིས་པའི་དྲན་ཐོ་ཆ་ཚང་ཡིན། ཚན་པ་བཞི་བ་དེ་༢༠༡༢ལོར་ཧིན་སྐད་ལས་བསྒྱུར་ཞིང་། དུས་བའི་རྩོམ་སྒྲིག་པའི་རེ་སྐུལ་ལྟར་དུས་བའི་ཚགས་ཤོག་སྟེང་བཀོད་ཡོད།

ར་ཧུ་ལ

རཱ་ཧུ་ལ་སཱཾ་ཀྲྀ་ཏྱཱ་ཡ་ན། (༡༨༨༣-༡༩༦༣)


བོད་གཞུང་གི་ཡི་གེ་[༡]ངེས་པར་ལེན་དགོས་པར་འདུག་པས། དེའི་དོན་དུ་གང་ནས་རྒྱབ་གཉེར་རེག་ན་ངས་དེ་ལས་རྒྱབ་གཉེར་ལེན་དུ་འཇུག་གི་ཡོད། བཀའ་བློན་བཞིའི་གྲས་ཀྱི་སེར་མོ་བའི་བཀོན་བློན་ཏེ་བཀའ་བློན་བླ་མའི་མཚན་སྙན་གོ་མྱོང་ཡོད་གཤིས། ཁོང་གི་དྲུང་དུ་བཅར། ཁོང་གིས་ཧ་ཅང་ཐུགས་མཉེས་མཉེས་གནང་བྱུང་ནའང་། དེའི་བདུན་ཕྲག་རྗེས་མར་ཁོང་གྲོངས་པར་གྱུར། སྤྱི་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་བཅུ་དགུ་ཉིན་མགོ་ལོག་དགེ་བཤེས་ཀྱི་ཐད་དུ་སོང་། མགོ་ལོག་དགེ་བཤེས་ཁོང་གྱོལ་བོ་ཞིག་རེད་ལ། མི་གཞན་གྱིས་བཤད་པ་ལྟར་ན་ཁོང་བཞུགས་བཞུགས་པར་བསྡད་ནས་ཁ་ཏོན་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་དེ་ལྟར་གྱུར་བ་རེད་ཟེར། ཁོང་མི་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་འདུག ཁོང་གིས་གང་ཆེ་གང་བཙན་གྱི་ས་ནས་རྒྱབ་གཉེར་རེག་ཐབས་བྱེད་ངེས་ཞེས་མནའ་བསྐྱལ་སོང་།

སྤྱི་ལོ་༡༩༤༨ལོར་ངས་ཁོང་བོད་གཞུང་གིས་རང་དབང་གི་བསམ་བློར་བསྙད་དེ་བཙོན་ལ་བཙུད་པ་རྟོགས་བྱུང་བས། ང་ལ་སེམས་ཁྲལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བྱུང་། སེམས་ཁྲལ་དེ་ལས་༡༩༤༩ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དང་བོར་ཤོད་ཁང་གི་ཞལ་ནས་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ་པའི་གཏམ་གོ་མ་ཐག་ཐར་ཐུབ་པར་གྱུར། ཉིན་དང་བོར་ཁ་བརྡ་བྱས། དེ་དུས་ད་རུང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ངའི་མཉམ་དུ་ཕེབས་རྒྱུ་ཡིན་པའི་བརྡ་ཙམ་ཡང་མི་འདུག དེ་དུས་ངའི་ཉིན་ཐོར་འདི་ལྟར་བྲིས་པ་ཡིན། “རྩོམ་རིག་ལའང་རྒྱུས་མངའ་ཆེ་ཞིང་། ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་ལ་ལེགས་པར་བྱང་། དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་མདོ་ཡང་མང་བོ་ཞིག་བློར་འགྲོ་བ་འདུག དེ་བཞིན་ཁོང་རི་མོ་མཁན་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་ལའང་ཕེབས་འདོད་འདུག་པས། ཁོང་བསམ་ཡས་ལ་བསྐྱོད་དུས་ཅིའི་ཕྱིར་མཉམ་དུ་འཁྲིད་པར་མི་བྱ?”

ར་སྒྲེང་གི་ལམ་ཁར་བར་ཆད་འགའ་ཤས་ཤིག་བྱུང་ནའང་། ནཱ་ཏཱི་ལཱ(བལ་བོའི་མི་ཞིག)ས་ང་ལ་རོགས་འདེགས་ལེགས་པོ་གནང་བ་དང་། དེར་མ་ཟད། དགེ་བཤེས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་ཐག་ཅན་གྱི་གྲོགས་པོ་ཞིག་རེག་བྱུང་། དགེ་བཤེས་བྱ་བ་ནི་བོད་དུ་པཎྜིཏ་ཆེན་པོ་དེ་ཚོར་ཟེར་བ་རེད། དེ་ཡང་ཁོང་སྐྱེས་སྟོབས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱུག་པའི་པཎྜིཏ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མི་འདུག ཁོང་གིས་ནང་བའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ལ་བརྒྱུད་རིམ་དང་ལྡན་པའི་སློབ་གཉེར་གཏིང་ཟབ་མོ་གནང་འདུག་ལ། རིག་པ་སྨྲ་བ་ཡ་མེད་ཞིག་རེད་འདུག ཁོང་སྙན་ངག་པ་ལེགས་པོ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད། ནང་བའི་གཞུང་གསར་རྙིང་དང་ལམ་སྲོལ་ལ་མཁྱེན་རྒྱ་ཧ་ཅང་ཆེ། ཁོང་ལ་དེས་མི་ཚད་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ཁོང་ལ་མཁས་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་དེ་རེད། ཁོང་གིས་ཁོང་ལ་ད་རུང་རིག་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཐིགས་པ་གཅིག་ཙམ་གཉིས་ཙམ་ལས་མེད་དགོངས་ཀྱི་འདུག རི་མོ་མཁན་ཚད་ལྡན་ཞིག་རེད་འདུག་པས། ལྷ་སའི་སྐུ་དྲག་དེ་ཚོས་ཁོང་གི་མཁྱེན་རྒྱ་ལ་དེ་ཙམ་དོན་དུ་མི་གཉེར་བར། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་རི་མོ་འབྲི་བ་ལ་རེ་བ་རྒྱག་མཁན་ཧ་ཅང་མང་བར་འོངས། བསླབ་པ་སློབ་གཉེར་གྱི་ཕྱིར་དུ་ཁོང་གིས་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འཚོ་བ་བློས་བཏང་གནང་། ཁོང་ཨ་མདོའི་དགོན་པ་ཞིག་གི་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་འདུག་ཅིང་། སྤྲུལ་སྐུ་གཞན་པ་ཚོ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་ལ་ཕྱུག་པོའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་སྐལ་ཡོད་ནའང་། ཁོང་གིས་ཁྲི་དང་དགོན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐ་དག་བསྐྱུར་ནས་བསླབ་པ་དོན་གཉེར་གྱི་ཆེད་དུ་ལྷ་སའི་ལམ་ལ་བཏེག ཁོང་གིས་འབྲས་སྤུངས་ནས་ལོ་དུ་མར་སློབ་གཉེར་གནང་ནས་བཞུགས་ཤིང་། རྗེས་ལ་ངེད་གཉིས་དང་མཉམ་དུ་ལོ་འགའ་ཤས་བཞུགས་པ་རེད། ཡིན་ནའང་ང་རང་ལས་ཀ་གཞན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མཚམས་མཚམས་ལ་ང་རང་གཅིག་པུ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དག་ལ་འགྲོ་དགོས་ཁེལ་གྱི་འདུག་པས་བསྟུད་བསྟུད་ལ་མཉམ་དུ་འདུག་སྐལ་མ་བྱུང་།

དགེ་བཤེས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལྟ་བུའི་མཁས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཆེ་བ། གཏོང་སེམས་ཆེ་བ། གཟིགས་རྒྱང་རིང་ཞིང་སྙིང་དང་བཅས་པའི་[༢]མི་བོད་ལ་ཧ་ཅང་རྙེད་དཀའ་བར་འདུག ངས་རྒྱུན་དུ་ངེད་གཉིས་མཉམ་དུ་འདུག་ཐུབ་ནའང་བསམས་ནའང་། དེ་ནི་ངའི་དབང་ལ་འོང་བ་ཞིག་མི་འདུག དེ་བས་ཕྱིར་དྲན་དྲོན་མོའི་ཀློང་དུ་འཛུལ་ཏེ་ཡིད་ལ་ཚིམ་པ་རེ་སྟེར་བ་ལས་ཐབས་གཞན་ཅི། རྗེས་སོར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བསམ་བློ་ལ་དོགས་ཏེ་ལྷ་སའི་གཞུང་གིས་ཁོང་བཙོན་ཁང་དུ་བཅུག་པ་རེད།

སྤྱི་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་ཉི་ཤུའི་ཉིན་ཐོག་དང་བོར་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པའི་ཨ་མདོའི་རི་མོ་མཁན་དང་ཐུག དགེ་བཤེས་དྷརྨ་བརྡྷན་ཏེ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་བྱ་ཞེས་ཉིན་དེར་ངོ་སྤྲོད་བྱས་བྱུང་། དེ་དུས་ངས་ད་རུང་གཟུགས་པོ་སྐེམ་ཞིང་རིད་པའི་མི་དཀྱུས་མ་འདི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དང་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པའི་པཎྜིཏ་ལེགས་པོ་ཞིག་དང་། རི་མོ་བ་མཁས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ཚད་མཐོ་བའི་སྙན་ངག་མཁན། ད་རུང་བསམ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་སེམས་གཙོ་སྨྲ་བ་[༣]ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་མ་བྱུང་། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལོ་ངོ་དུ་མའི་རིང་ཁོང་དང་ལྷན་དུ་སྡོད་སྐལ་བྱུང་ཞིང་། ངས་ཁོང་ལ་བསྟོད་པ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་དུ་གྱུར།
[དེ་དུས་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤རེད། སྒྱུར་མཁན་གྱི་མཆན]

 

༤། དགེ་བཤེས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ།

མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། (༡༩༠༣-༡༩༥༡)

ཧིནྡཱི་[༤]ལས་བསྒྱུར།

བོད་སྐད་ཀྱི་དགེ་བཤེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་(ཆོས་ཀྱི་གྲོགས་པོ)ཞེས་པའི་དོན་རེད། འུ་ཅག་གིས་བསྟན་བཅོས་པ་དང་པཎྜི་ཏ་ཟེར་བའི་ཚབ་ཏུ་བོད་དུ་དེའི་དོན་དུ་འདི་སྤྱོད་པ་ཅི་ཡིན་མ་རྟོགས། དགེ་བཤེས་ཁོང་གི་མཚན་ནི་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཏེ་དོན་ལ་སཾགྷདྷརྨབརྡྷན་བྱ། མདོར་ན་ངས་ཁོང་ལ་ཆོས་འཕེལ་དང་ཡང་ན་དགེ་བཤེས་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། དོན་དངོས་སུ་ངས་ཁོང་ལ་དགེ་བཤེས་དགེ་བཤེས་ཟེར་འབོད་ཀྱི་ཡོད།

དགེ་བཤེས་ཁོང་ཐོག་མར་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤ལོའི་དབྱར་ཁར་ལྷ་སར་ངོ་ཤེས་ཤིང་། ཁོང་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཆེ་ཤོས་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པའི་པཎྜི་ཏ། དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའི་དགེ་ཕྲུག་རེད་འདུག དགེ་བཤེས་ཁོང་གཞུང་ལ་ཧ་ཅང་མཁས་པས། ཁོང་གི་དགེ་ཕྲུག་ཀྱང་གཞུང་ཁོ་ན་ལ་མཁས་སྲིད་པ་ཡིན་ནའང་། ངེད་ཀྱི་དགེ་བཤེས་ཁོང་གཞུང་ཁོ་ན་དོན་གཉེར་མཁན་ཞིག་མ་ལགས་ཏེ། ཁོང་སྙན་ངག་སྙན་མོ་འབྲི་མཁན་ཞིག་རེད་འདུག་ལ། འདིའི་སྐོར་མི་འགས་མ་གཏོགས་མི་ཤེས་ནའང་། ཁོང་གི་རི་མོའི་ལག་རྩལ་ཤེས་མཁན་དེ་ལས་མང་བ་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལྷ་བྲིས་བསླབས་མྱོང་འདུག་ཅིང་། དེ་ལ་རྦད་དེ་བྱང་ཆུབ་པར་བྱས་ལ། རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་གསར་བ་བསླབ་པ་ལའང་ཅང་མི་འགོར། རི་མོ་མཁན་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་གཤིས་ཁོང་གི་ལྷ་སའི་འཚོ་བ་དེ་བདེ་བླག་ཏུ་སྐྱེལ་ཞིང་བཞུགས། སྐུ་དྲག་ཆེ་བཙན་དེ་ཚོས་ཁོང་ལ་རི་མོ་འབྲི་རུ་འཇུག་པའི་ཆེད་དུ་ངོ་བསྟོད་བྱེད་ནའང་། དགེ་བཤེས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མཆོག་གིས་མི་ཚེ་སྐྱིད་པོ་དེ་ནམ་ཡང་བདམས་གནང་གི་མི་འདུག

ཁོང་དུས་རབས་འདིའི་མགོར་ཨ་མདོར་སྐུ་འཁྲུངས་ཤིང་། ས་ཆ་དེ་བོད་ཀྱི་བྱང་གི་ཆ་དང་ད་རག་བར་གྱི་དུས་ཕལ་མོ་ཆེར་རྒྱའི་ཁོངས་སུ་བཞུགས་ཤིང་འོངས། ཨ་མདོ་བ་དེ་ཚོ་སྐད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་བོད་རིགས་[༥]དང་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཡོད་ནའང་། ལྡོང་བྱ་བའི་མིང་གིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ལ་ཐོག་མ་ནས་ཧ་ཅང་གྲགས་ཆེ། དེའི་ས་ཆ་གཙོ་བོ་ཤིན་ཅང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྨ་ཆུའི་རྒྱུད་ཀྱི་གཤོང་ས་ཁག་ཡིན་ཞིང་། དུས་རབས་བཞི་བ་ལྔ་བ་ཙམ་ནས་བཟུང་གདུང་རྒྱུད་འདི་ཧ་ཅང་དར་རྒྱས་ཆེ་བ་དང་གདུང་རྒྱུད་འདིའི་ཁྲོད་དུ་ནང་ཆོས་ཀྱང་ལེགས་པར་དར་ཡོད་པ་རེད། བོད་[༦]ལ་འདི་ལས་ལོ་སུམ་བརྒྱའི་རྗེས་སུ་གཞི་ནས་ནང་ཆོས་དར་མགོ་བཙུགས། རྒྱལ་ས་ལྷ་སར་སྤོས་ཤིང་བོད་མི་དག་གིས་གཟོད་དཔལ་ཡོན་མཐོ་བ་ཞིག་སྦྱང་མགོ་བཙུགས་པ་རེད། ཨ་མདོ་བ་དེ་ཚོ་དེང་སང་གནང་སྐབས་ཀྱང་ཁོང་ཚོའི་དཔའ་མཛངས་དང་། སྐྱེས་སྟོབས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་བོད་ཁམས་ཡོངས་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་ཡོད། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་ཉིད་ཀྱི་དགོན་པའི་ཆེ་བ་སྤེལ་བ་དང་མཁས་པ་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་པའི་སླད་དུ་ཨ་མདོ་ནས་པཎྜི་ཏ་གསུམ་བཞི་ཞིག་རང་དང་ལྷན་དུ་ཁྲིད་འོངས་ཤིང་། དེའི་ཁྲོད་ནས་ད་བར་འཚོ་ཞིང་གཞེས་པ་ནི་བསམ་བློའི་དགེ་བཤེས་གཅིག་པུ་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་དུས་མཉམ་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གིས་ཀྱང་ཨ་མདོ་ནས་མཁས་པ་གདན་འདྲེན་ཞུས་འདུག་ལ། དེ་དག་ལས་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལྷག་ཡོད་པ་རེད། དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་དང་ལྷན་དུ་ངས་བཀའ་མོལ་ཐེངས་མང་ཞུས་མྱོང་། ཁོང་གཞུང་ལ་མཁས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། འཛམ་བུ་གླིང་གི་གསར་འགྱུར་ཡང་གང་མང་ཞིག་མཁྱེན་གྱི་འདུག རྒྱ་ནག་ཏུ་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་རྒྱལ་ཁ་ལ་དགའ་བསུ་ཆེས་ཐོག་མར་ཁོང་གིས་གནངས་ཤིང་། བོད་ཀྱིས་ཀྱང་དུས་རབས་གསར་བའི་བསུ་བ་བྱས་ན་དགོངས་ནས་ཁོང་གིས་སྔོན་མ་ནས་ཕྱག་ལས་གནང་ཞིང་བཞུགས་ཀྱིན་འདུག དུས་དེང་སང་གི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གཉིས་ཀ་ཨ་མདོ་ནས་རེད།

འདི་ལས་དགེ་བཤེས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་འཁྲུངས་སའི་གདུང་རྒྱུད་ལྡོང་ཞེས་པ་དེ་ལ་རང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གོམས་སྲོལ་ལེགས་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ། ཆོས་ལུགས་ཐམས་ཅད་ལ་བླ་མ་དང་དགོན་པ་ཡོད་པ་རེད། ཁྱིམ་པའི་ཤུལ་བདག་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ཡིན་ནའང་། བླ་མའི་ཤུལ་བདག་ཁོང་གི་སློབ་མ་རེད། འདི་ནི་འུ་ཅག་གིས་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་བཅོམ་བརླག་མཆོག་[༧]ཟེར་བའི་དཔེ་ནང་བཞིན་ཆགས་ཡོད་པ་རེད། བོད་ལ་བླ་མའི་ཤུལ་བདག་ཁོང་གི་སློབ་མ་མ་ཡིན་པར། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་ཁོང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་པ་རེད། བླ་མ་བྱ་བ་ནི་བོད་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་ནམ་ཡང་ན་གོང་མའི་དོན་རེད། བོད་མི་ཚང་མར་ང་ཚོས་བླ་མ་བླ་མ་ཟེར་བོས་ཏེ་རང་ཉིད་ལ་འཕྱས་གདགས་སུ་འཇུག་པ་རེད། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གཉིས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་གང་དུ་འཁྲུངས་ཡོད་མིན་རྩད་གཅོད་བྱེད་ལ། དེ་ནས་ཁྱེའུ་དེ་བཙལ་ནས་དེ་ཁྲི་ལ་འགོད་པར་བྱེད། ཡང་སྲིད་འབྱོན་པ་ཟེར་བ་འདི་རྦད་དེ་རྫུན་མ་རྫུན་རྐྱང་རེད། ཤུལ་བཞག་གི་ལོངས་སྤྱོད་དང་བསྟུན་ཏེ་ཡང་སྲིད་འདེམས་པའི་བྱ་བ་ཕལ་མོ་ཆེ་མགོ་བསྐོར་རང་དུ་སྣང་། བོད་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་བླ་མ་སྟོང་ལ་ཉེ་བ་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་ཚོའི་ཤུལ་བདག་དེ་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ལམ་ནས་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བརྒྱུད་དེ་ཕེབས་འོང་གི་རེད། ཡང་སྲིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་འདི་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་བཞི་ག་སྟེ། རྙིང་མ་བ། བཀད་བརྒྱུད་པ། ས་སྐྱ་བ། དགེ་ལུགས་པ་བཅས་པ་ཚང་མར་དར་འདུག དགེ་བཤེས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ཡང་རྙིང་མ་བའི་བླ་མ་ཞིག་གི་ཡང་སྲིད་ཡིན་འདུག་ཅིང་། ཨ་མདོ་ན་ཡོད་པའི་ཁོང་གི་དགོན་པ་དེ་དེ་འདྲ་རྒྱུ་ཅན་ཞིག་མ་ཡིན་ནའང་། ནོར་ལོངས་སྤྱོད་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པར་སྣང་། ཁོང་གིས་སྤྱིར་མི་ཚེ་ལྷོད་ལྷོད་ངང་སྐྱེལ་ཆོག་ནའང་། རིག་པ་ལ་མཉེས་དྲག་པའི་དབང་གིས་ལྷོད་བཞུགས་གནང་མི་འདུག ཐོས་བསམ་ངེས་ཅན་ཞིག་གནང་རྗེས་ཁོང་ལྷ་སར་ཕེབས་འོང་བ་རེད། རྙིང་མ་བ་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཆེས་རྙིང་ཤོས་ཡིན་པ་དང་དགེ་ལུགས་པ་ཆོས་བརྒྱུད་གསར་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་རེད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ། དེ་ནས་བོད་ཀྱི་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པ། སེ་ར་དགོན་པ། དགའ་ལྡན་དགོན་པ་དང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ལྟ་བུའི་དགོན་པ་ཆེ་ཁག་དག་ཀྱང་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་རེད་ལ། དགོན་པ་དེ་དག་གི་འཆད་ཉན་གྱི་སྲོལ་ནི་རྣམ་གཞག་དང་ལྡན་པ་ཞིག་འདུག དགེ་བཤེས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་བསླབ་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་རྙིང་མ་བ་ཚོས་ཁ་ཟེར་བར་ཐུགས་དོགས་ཁྱོན་ནས་གནང་གི་མི་འདུག ཁོང་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའི་དགེ་ཕྲུག་ཏུ་གྱུར་ཞིང་། ཁོང་ལ་གྲུབ་མཐའ་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འཆད་ཉན་གྱི་རྒྱུན་བསྐྱངས། ཁོང་གི་རི་མོའི་ལག་རྩལ་མི་ཚོས་ཤེས་དུས། ཁོང་བཀུར་བསྟི་བྱེད་མཁན་མང་དུ་ཕྱིན།

༡༩༣༤ལོར་ང་ཐེངས་མ་གཉིས་པར་ལྷ་ས་ཕྱིན་དུས། དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའི་ས་ནས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་མཇལ་ཞིང་ག་ལེར་ཆ་རྒྱུས་ལོན་པར་གྱུར། ཁོང་མཁས་པ་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། རི་མོ་བའང་ཡིན་པས། ལག་བྲིས་རྙིང་བ་ཁག་དང་རི་མོ་དང་འབྲེལ་བའི་བདག་གི་ཞིབ་འཇུག་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེ་བར་རྟོགས་ནས། ཁོང་གིས་ངའི་ཡིད་འཕྲོག་པར་གྱུར་ལ། ཁོང་གིས་ཀྱང་ང་དང་མཉམ་དུ་རྒྱ་གར་དུ་ཕེབས་ནས་གནས་མཇལ་དང་སློབ་སྦྱོང་ཙག་ཙིག་གནང་ན་དགོངས་ཀྱི་འདུག ངེད་གཉིས་དུས་དེ་ནས་བཟུང་གྲོགས་པོར་གྱུར། སྤྱི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཟླ་མགོ་ནས་བཟུང་ང་རང་གཙང་ཕྱོགས་ཀྱི་ནང་བའི་དགོན་རྙིང་ཁག་ལ་འགྲོ་དགོས་ཡོད་པས། དགེ་བཤེས་ཁོང་ཡང་ངའི་མཉམ་དུ་ཕེབས། ཁོང་ལ་མཚོན་ན་སྐུ་ངལ་དང་ཉེན་ཁ་དེ་ཙམ་མེད་པ་འདྲ་སྟེ། ཁོང་གི་འཁྲུངས་སའི་ས་ཆ་ནས་ལྷ་སར་ཕེབས་པ་ལ་ཟླ་ནས་ཟླ་བ་འགོར་བ་དང་། ལམ་ཁར་ཇག་རྐུན་གྱིས་རྟག་ཏུ་གཙེས་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་སྣང་། དེང་སང་ལམ་ཁ་དེ་དང་ཉེན་ཁ་དེ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད་པ་སྟེ། ཨ་མདོ་ནས་ལྷ་ས་བར་གྱི་ཟླ་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀྱི་འགྲུལ་བཞུད་དེ་དེང་སྐབས་ཉིན་གསུམ་བཞི་ཙམ་གྱི་རླངས་འཁོར་ལ་བསྡད་དེ་བདེ་བླག་ངང་འགྲུབ་ཀྱི་ཡོད། ངེད་གཉིས་དགོན་པ་འགའ་ལ་ཕྱིན་ཞིང་། མཐར་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་བཞེངས་པའི་ར་སྒྲེང་དགོན་པར་སོང་། བོད་ལ་མ་གཞི་ནས་ཆར་འབབ་པ་ཧ་ཅང་ཉུང་བས། དུས་དེར་ཐང་ག་རྙིང་བ་ཉི་མར་ལྡེ་ཕྱིར་ཕྱི་ལོགས་སུ་བཀལ་ནས་བཞག་འདུག དགེ་བཤེས་ཀྱིས་དེ་གཟིགས་མ་ཐག སེམས་པ་འཕེར་བྱུང་། རྒྱ་གར་གྱི་སྨྱུ་གུས་བྲིས་པའི་རི་མོ་རེད་འདུག་ལ། རྒྱ་གར་རང་ནས་བསྣམས་འོང་བ་འདྲ། དགེ་བཤེས་ཀྱིས་ལམ་སང་མཚོན་གྱི་བརྡ་ཐབས་དང་བཅས་ཏེ་ཞ་སྨྱུག་གིས་བཤུ་བར་བརྩམས་ནའང་། བར་ཆད་བྱུང་།

ལྷ་སའི་ལས་ཀ་ཚར་རྗེས་ངེད་གཉིས་རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཆས། ལམ་ཁར་ཚོར་བ་མངར་སྐྱུར་སྣ་ཚོགས་མྱང་ནས་འོངས། ས་ཆ་ལ་ལར་བསུ་མ་བྱེད་ནའང་། ལ་ལར་སུན་གཙེར་ཡང་བྱེད། འོན་ཏེ། ཏཱ་ལའི་པོ་ཏི་རྙིང་བ་དེ་ཚོའི་ཆེད་དུ་སྨྱོན་པ་ལྟ་བུ་གྱུར་ཡོད་པས་སུན་གཙེར་སོགས་ནི་གནད་དོན་ཅང་མ་རེད། སུན་གཙེར་དང་འཕྱ་དམོད་གང་མང་གི་གཞུག་ནས་ཏཱ་ལའི་པོ་ཏི་འདྲ་རྙེད་པར་གྱུར་ན་ནི་དབུགས་ངང་གིས་འབྱིན་པར་འགྱུར། དགེ་བཤེས་ཀྱིས་ལེགས་སྦྱར་མཁྱེན་པ་མ་རེད། ཏཱ་ལའི་པོ་ཏི་དེ་ཚོའི་རིན་ཐང་ཡང་མཁྱེན་པ་མ་རེད། འོན་ཀྱང་། འུ་ཅག་གི་ལྟ་བའི་སྐོར་གྱི་གཞུང་གང་མང་བོད་སྐད་བརྒྱུད་སྦྱངས་མྱོང་བ་དང་། གཞུང་འདི་དག་ད་བར་ལེགས་སྦྱར་དུ་རྩ་བརླག་ཏུ་སོང་ཟིན་པ་དང་དེ་དག་རྒྱ་གར་ལ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཡིན་ཚུལ་ངས་བཤད་པ་གསན་མྱོང་བས། ང་དང་འདྲ་བར་འདི་དག་ལ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་གནང་གི་འདུག བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན་པར་ཁོང་གི་ཕ་ཡུལ་གཅིག་པ་བསམ་བློའི་དགེ་བཤེས་མཇལ། ང་རང་གི་རིག་པ་སྨྲ་བའི་རང་གཤིས་དེ་ཧ་ཅང་ཤུགས་ཆེ་བས། སྐད་ཆ་འདི་ལྟ་བུ་ངང་གིས་འབྱུང་བར་བྱེད། བསམ་བློའི་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མདུན་དུ་ངས་སའི་གོ་ལ་ཟླུམ་པོ་ཡིན་ཚུལ་གྱི་སྐོར་ཁ་ནས་ཤོར། འུ་ཅག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་རྙིང་བ་ཕལ་མོ་ཆེས་འདི་མི་བཞེད་པ་རེད། བསམ་བློའི་དགེ་བཤེས་ཀྱིས་ཁྱོད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་སངས་རྒྱས་པ་ཞིག་ཡིན་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ཀྱིན་འདུག་ཅེས་པའི་རྒོལ་བ་དེ་རིགས་པ་དང་ལྡན་པ་རེད། ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་མེད་པར་སྨྲ་བ་གཉིས་ལ་མཚུངས་ཆོས་ཞིག་སྒྲུབ་པ་ལ་ང་རང་གྲ་སྒྲིག་ཡིན། དགེ་བཤེས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་དང་ཀིན་ནོོར་གྱི་དགེ་སློང་ར་དྷུ་བར་ཆོ་ཛེལ་ཡང་མཉམ་དུ་བཞུགས་བཞིན་སྐད་ཆ་འདི་དག་གསན་པར་གྱུར་ཞིང་། དེར་མ་ཟད་ཁོང་གཉིས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པར་གྱུར། ར་དྷུ་བར་མཆོག་ང་རང་ཐེངས་དང་བོར་བོད་ལ་ཡོང་དུས་མཇལ་མྱོང་། ཁོ་རང་བོད་ལ་ཕེབས་ནས་ལོ་བཅུའམ་ཅིག་གཅིག་ཙམ་འཆད་ཉན་གནང་ཞིང་བཞུགས་ལ། དེ་ནས་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་པའི་སྤྲོ་བ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་མངའ་ནའང་། རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཕྱིར་འབྱོར་རྗེས་ཅང་བཞུགས་མི་འདུག

ངའི་འགྲུལ་བཞུད་ཁྲོད་དུ་ཚོར་བ་མངར་སྐྱུར་ནི་རྒྱུན་དུ་འོང་བ་ཞིག་གདའ། སྐྱུར་མོ་བྱུང་ན་ཆེས་དྲག་པོ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ། ཚོར་བ་མངར་མོ་བྱུང་ནའང་ཧ་ཅང་ཤུགས་ཆེར་འབྱུང་བར་བྱེད། ས་ཆ་ལ་ལར་ངེད་གཉིས་ལ་ཆིབས་རྟ་འདྲ་རེག་པ་དང་། ཁྱིམ་པ་ཚོས་སྙིང་ཐག་པའི་བསུ་མ་བྱེད་ཅིང་། ཡང་སྐབས་ལ་ལར་རྐང་ཐང་གིས་འགྲོ་དགོས་པར་མ་ཟད། ཅ་ལག་དེ་ཚོ་ཁུར་མཁན་སུ་གཅིག་ཀྱང་རེག་གི་མི་འདུག ཁྱིམ་ལ་ལར་ས་ཆ་འདོམས་གཅིག་ཙམ་ཡང་མི་རྙེད་པའི་སྐབས་ཀྱང་འདུག ཡིན་ནའང་། བོད་ཀྱི་འགྲུལ་བཞུད་ཐེངས་གཉིས་པ་ཧ་ཅང་ལང་ལྷོངས་བྱུང་། ཏཱ་ལའི་པོ་ཏི་ཅིག་གཉིས་ལྷག་ངས་མཐོང་ལ། དེ་དག་ལས་ག་ཚོད་ཅིག་པར་བརྒྱབ་ཅིང་། ག་ཚོད་ཅིག་ངས་དངོས་སུ་ལག་པས་བཤུས་པ་རེད། ངས་འདི་ལྟར་རང་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀ་རྒྱུན་བསྐྱངས་ལ། དུས་ཚོད་ནི་ཇི་ལྟར་བཞུར་བའང་ཤེས་ཀྱི་མི་འདུག དགེ་བཤེས་ཁོང་ལ་ཕྱག་ལས་དེ་ཙམ་མེད་ནའང་། ཁོང་གཏན་ནས་ཉོབ་གནང་གི་མི་འདུག ཆ་རྒྱུས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་ས་ཆར་ཁོང་ལྟ་བུ་ལེགས་པར་བསླབ་ཅིང་ལེགས་པར་སྤྱད་པའི་དགེ་སློང་ལས་རིམ་གྲོ་གང་མང་ཞིག་བརྙེས་པར་གྱུར། ཤེར་ས་སྐྱ་བརྒྱུད་ངེད་གཉིས་ནེ་པཱལ་བརྒལ་ཏེ་རྒྱ་གར་ལ་ལོག་རྩིས་ཡིན། བོད་དུ་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་ལེའུ་གསུམ་གྱི་བཤད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཁོ་ན་རྙེད་པ་ལས། གཞུང་ཆ་ཚང་བ་གཅིག་ཀྱང་རེག་མ་བྱུང་། བལ་བོར་གུ་རུ་མཱ་ཧི་ལ་(པཎྜི་ཏ་ཧེམརཱཛཤརྨ)ཡི་ཕྱག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་ཏཱ་ལའི་པོ་ཏིའི་པར་རེག་བྱུང་། དེ་དག་ལས་ལྡེབས་གང་མང་ཞིག་རྙིང་ཟད་དུ་གྱུར་འདུག་པས། སྐབས་དེར་དགེ་བཤེས་ཀྱི་མཁྱེན་རྒྱས་ཧ་ཅང་ཐུགས་ཕན་སོས་པར་གྱུར། ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡིག་ཕྲེང་གཅིག་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་མ་ཐག་ཁོང་གིས་བོད་འགྱུར་གྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་དེ་དག་ངག་ཐོག་ནས་སྐྱོར་ཞོར་འབྲི་བར་བྱེད། ང་རང་གིས་ཧ་ཅང་བདེ་བླག་ངང་ལྡེབས་མ་དེ་དག་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བསྒྲིགས་ཐུཔ་པར་གྱུར། ལྡེབས་བཅུ་བརླག་འདུག་ནའང་། ལེགས་འགྲུབ་འདི་ཆུང་ཆུང་མ་རེད། བརླག་པའི་ཆ་དེ་དག་ཀྱང་གཞན་ཞིག་ནས་ལག་སོན་བྱུང་བ་དང་ཁ་ཤས་ཤིག་ངས་བོད་ཡིག་ཏུ་ཐད་ཀར་ལེགས་སྦྱར་དུ་བསྒྱུར་ནས་བསྣན་པར་བྱས། དེ་ནས་ངེད་གཉིས་རྒྱ་གར་ལ་འབྱོར། ཧ་ཅང་ཐག་རིང་གི་རྨ་ཆུའི་གཤོང་ས་ནས་ཕེབས་པའི་པཎྜི་ཏ་དང་དགེ་བཤེས་རི་མོ་བ་ལགས་སངས་རྒྱས་སྐུ་འཁྲུངས་སའི་ས་ཆར་གཟིགས་པར་ཧ་ཅང་ཐུགས་བྲེལ་གནང་གི་འདུག དགེ་བཤེས་ཁོང་གི་ཡུན་རིང་གི་རྨི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར། ངས་ཁོང་ང་དང་མཉམ་དུ་རྒྱ་གར་ས་ཁོངས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཆེན་ཁག་ལ་ཁྲིད། ཁོང་ལ་ལེགས་སྦྱར་བསླབ་མགོ་བཙུགས། འོན་ཀྱང་། དེའི་ཕྱོགས་ལ་ཁོང་ངང་གིས་འཇུག་པ་ཞིག་མི་འདུག ཁོང་གང་དུ་སོང་ནའང་། ཕེབས་ཞོར་དུ་དམིགས་བསལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་དང་འབྲེལ་བའི་གནས་ཆེན་ཁག་ཏུ་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་བསྟོད་རྩོམ་སྦྱོར་ཞིང་། རི་མོ་རེའང་འབྲི་བར་བྱེད། ནག་མོ་ཁོལ་གྱི་བྱ་ལེན་མ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཟློས་གར་[༨]ཡང་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བའི་དབུ་བརྩམས་ནའང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྒྱུར་མ་བྲ།

དེ་ནས་ངའི་གནས་སྟངས་གཏན་འཇགས་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་སྟེ། ཡང་བསྐྱར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཞུགས་ཞིང་ཀོང་རེ་སི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཁ་གཏད་ཡིན་པའི་ཞིང་བའི་བདེན་པའི་ཨུ་ཚུགས་ཞེས་པའི་མགོ་ཁྲིད་བྱེད་མགོ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ་༡༩༣༩ལོའི་ལོ་མགོ་ནས་བཟུང་ང་རང་བཙོན་ལ་ཡར་འཇུག་མར་གློད་བྱེད་པར་བརྩམས་ནའང་། སྐབས་དེའི་རིང་དུ་དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་ས་ཆའི་རྒྱུས་ལོན་པར་གྱུར་ལ། ཚ་བའི་དུས་སུ་རྡོ་རྗེ་གླིང་ལ་ཕེབས་པར་བྱེད་པས་ཁོང་ལ་སེམས་ཁྲལ་བྱེད་དགོས་དོན་མི་འདུག མཁྱེན་རྒྱའི་ཕྱོགས་ནས་བཤད་མ་དགོས་པར་མ་ཟད། རི་མོའི་ལག་རྩལ་དེ་ལྟ་བུས་ཀྱང་གང་དུ་ཕེབས་ནའང་ཐུགས་ངལ་མེད་པར་བཞུགས་ཆོག་པ་ཞིག་ཡོད། ཁོང་རྡོ་རྗེ་གླིང་ལ་བཞུགས་ཞོར་དུ་མི་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གི་རོགས་པར་བརྟེན་ནས་དཔལ་ལྡན་ནག་པོའི་གླུའི་ལེའུ་འགའ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་གནངས་[༩]ཤིང་། པར་ཡང་བརྒྱབ་འདུག དེ་ནས་རོ་ཡ་རིག་ཚང་དང་ངོ་ཤེས་སུ་གྱུར་བ་དང་། ཁོ་ཕྱི་གླིང་བ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཁོང་ཀུལླུ་ལ་དུས་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཞུགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཁོང་ལ་འཆད་ཉན་བྱས་པ་དེ་ཁོང་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན་ལེགས་པོ་མེད་པར་མ་ཟད་ང་རང་ཡང་གཞུང་གི་སྐྱོན་མཚང་རྗོད་མཁན་ཞིག་ཡིན། ལོ་གང་མང་ཞིག་གི་རྗེས་ཏེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༤༣ལོའི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་༢༣ཉིན་ཁོང་གི་འཕྲིན་ཡིག་ཅིག་འབྱོར་བྱུང་། དེའི་ནང་“ང་རང་ལོ་གཉིས་ཙམ་ལ་གསེར་གླིང་དུ་འཁྱམས་ནས་བསྡད་པ་ཡིན། ཨ་མེ་རི་ཁའི་མགྲོན་ཤོག་ཀྱང་འབྱོར་སོང་ནའང་། དམག་འཁྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱོད་མ་བཏུབ”་ཅེས་བྲིས་འདུག དགེ་བཤེས་ཁོང་གིས་དེ་དུས་དབྱིན་ཡིག་ལེགས་པོ་སྦྱངས་གནང་འདུག་ལ། ཀུལླུའི་གྲོང་དུ་འབུམ་རམས་པ་རྗོར་ཇི་རོ་ཡ་རིག་གི་ཞིབ་འཇུག་གྱི་ཕྱག་ལས་ལ་མཐུན་འགྱུར་གནང་ཞིང་བཞུགས། སྤྱི་ལོ་༡༩༤༤ལོའི་ཟླ་བཅུ་བར་ང་རང་རྒྱ་གར་དང་ཁ་བྲལ་ཏེ་ཨུ་རུ་སིར་སོང་ནས་ཟླ་བ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་བསྡད་དེ། ༡༩༤༥ལོར་རྒྱ་གར་དུ་ལོག་འོངས་དུས། དགེ་བཤེས་ཁོང་བོད་ལ་ལོག་ཕེབས་ཟིན་པ་རྟོགས་བྱུང་།

བོད་དུ་ཁོང་གིས་སྐུ་ངལ་གང་མང་ཞིག་མྱངས་འདུག ཁོང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་པའི་ཕྱོགས་གཏོགས་སུ་གྱུར་ཞིང་། ཁོང་གི་སྨྱུག་གུས་དེ་སྦ་གསང་བྱེད་མི་ནུས། དེའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ངོ་ཅིག་གཉིས་ཅིག་གསུམ་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་ཁོང་གིས་ཅི་ཞིག་བྲིས་གནང་བ་ཐམས་ཅད་པོ་ལེགས་པོར་མཁྱེན་པར་བྱས་ཏེ། བོད་རྒྱལ་ཁབ་ལ་ཕན་རེ་ཐོགས་ན་བསམས་ནས་ལྷ་སར་ཁོང་གི་ཕྱག་དེབ་འགའ་དཔར་བ་རེད། དེ་བས་ཁོང་གི་དགོངས་ཚུལ་དག་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བ་དག་གིས་རྟོགས་པར་གྱུར་ཞིང་། རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་དུ་གོ་མིན་ཏང་དང་གུང་ཁྲན་ཏང་གཉིས་ཀྱི་འཐབ་འཁྲུག་བྱེད་བཞིན་པ་རེད། དེ་ནས་དགེ་བཤེས་ཁོང་དམར་བོར་[༡༠]བསམས་ནས་བཙོན་ལ་བཙུད་ཅིང་། ལྕག་ཚན་གང་མང་གཞུས་འདུག  དེའི་སྐབས་ཀྱི་ལྷ་སའི་བཙོན་ལས་བྱེད་སྟངས་དེ་དམྱལ་བའི་ལས་སྟངས་ལས་ཀྱང་སྡུག་ཡིན་པ་རེད། བཙོན་པ་དེ་ཚོ་ཉི་འོད་མི་རྒྱག་སའི་ཁང་བའི་ནང་དུ་འཇུག་ཅིང་། དེའི་སྒང་ལ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་རྐང་ཚད་སྟོང་ཕྲག་ཅིག་གཅིག་ལྷག་གིས་མཐོ་བའི་ས་ཆའི་གནམ་གཤིས་ཀྱི་གྲང་ངར་ཡོད། དགེ་བཤེས་ཁོང་སྐུ་གཟུགས་བདེ་ཐང་ཡིན་ནའང་། གཟུགས་གཞི་ཧ་ཅང་སྐེམ་པོ་ཡོད། གཏམ་འདི་གོ་མ་ཐག་ང་རང་སེམས་པ་ཧ་ཅང་མི་བདེ་བར་གྱུར། སྤྱི་ལོ་༡༩༤༩ལོའི་ལོ་མགོ་ཙམ་ལ་ལྷ་སའི་གཞུང་གི་བློན་ཆེན་ཤོད་ཁང་ཞབས་པད་ཀྱི་སྤུན་ཆུང་བ་ལས་དོན་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་འདུག་པས། ཁོང་མཇལ་དུས་ངས་ཁོང་ལ“དགེ་བཤེས་ཁོང་ལྟ་བུའི་མི་རྙེད་ཁག་པོ་རེད། ཁོང་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་རུ་ཆུགས། ཁོང་དང་ལྷན་འབྲེལ་ལམ་ལེགས་པོ་གནང་ན་མ་འོངས་པར་ཁྱོད་ཚོར་ཡང་ཕན་ཐོགས་རྒྱུ་རེད། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེ་རྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་འབྱོར་འོང་བ་ནི་སུས་ཀྱང་ཁོག་གི་མ་རེད། དེའི་སྐབས་སུ་མི་འདིས་ཐུགས་ཕན་སོས་ཀྱི་རེད”་ཅེས་གོ་སྐོན་བློ་འགུག་བྱས་པ་ཡིན།

སྤྱི་ལོ་༡༩༤༩ལོ་ཕལ་མོ་ཆེ་ང་རང་བོད་དང་ཧ་ཅང་ཐག་ཉེ་བའི་ཀ་བློན་སྦུག་ཏུ་བསྡད་པ་ཡིན། མདའ་དཔོན་ཤོད་ཁང་དང་རྒྱུན་དུ་འཕྲད་ཀྱི་འདུག ཁོང་གིས་“དགེ་བཤེས་ཁོང་ད་བར་བཙོན་ཁང་ལ་མེད”་ཚུལ་གསུངས་ལ། དེར་མ་ཟད་ཁོང་ལ་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་རྒྱུ་བཅོལ་འདུག་པའང་རྟོགས། ཡིན་ནའང་། ཁོང་ལྟ་རྟོག་འོག་ལ་ཡོད་པས། ལྷ་ས་ནས་ཕྱི་ལོགས་སུ་ཕེབས་སྐྱོད་གནང་ཆོག་གི་མི་འདུག འབུམ་རམས་པ་རྗོར་ཇི་རོ་ཡ་རིག་ཀྱང་ཀ་བློན་སྦུག་ཏུ་ཡོད་པས། ཁོང་ཡང་ཧ་ཅང་དགའ་བར་གྱུར། འོན་ཏེ། ངེད་ཅག་གི་དགའ་སྤྲོ་དེ་རྒྱུན་རིང་ཞིག་ལ་གནས་མ་ཐུབ་སྟེ། ཟླ་འགའི་རྗེས་སུ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་མཁས་པ་དང་རི་མོ་བ། སྙན་ངག་མཁན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱི་རེ་བཞག་ཐམས་ཅད་དང་བཅས་ཏེ་དགུང་ལོ་འདི་ཙམ་གཞོན་པའི་དུས་ནས་བཞུད་པར་གྱུར། དགེ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱག་ལས་གནང་བའི་དུས་ད་ནི་བསླེབ་འོངས་པ་རེད། ཟླ་འགའི་རྗེས་སུ་སྤྱི་ཚོགས་སྨྲ་བ་བོད་ལ་ཐོན་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་དུས་དགེ་བཤེས་ལགས་ཀྱི་སྨྱུག་གུ་དང་གསུང་ནི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐྱར་གསོན་ལ་ཅི་ཙམ་ཕན་པར་མི་འགྱུར་རམ?

ཞབས་མཆན།

༡། དགོན་རྙིང་ཁག་གི་ཏཱ་ལའི་པོ་ཏི་རྙིང་བ་བཀའ་རྒྱ་ཅན་དག་ལ་ལྟ་ཆོག་པའི་གནང་ཞུ།
༢། སྙིང་དང་བཅས་པ་ཟེར་བ་ནི་བོད་སྐད་དུ་མཛེས་ཤིང་སྡུག་པ་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཟེར་བ་ལྟར་གོ་བ་ལེན་དགོས་ཏེ། སྙིང་ཡོད་མཁན་ཙམ་དུ་མ་ཡིན་པར། གཙོ་བོར་མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ཁམས་ཡོད་མཁན་ལ་ཟེར་བ་སྟེ། རྩོམ་རིག་གི་ཉམས་དང་འགྱུར་བ་དག་ལ་གོ་སྟོབས་དང་དཔྱད་སྟོབས་ངེས་ཅན་ཡོད་པའི་མི་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། སྟབས་བདེ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་ཅན་དང་སྙིང་བཅས། ཡང་ན་སྙིང་བོ་ཅན་བྱ་རིགས། དཔེར་ན་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་དུ་"མཁས་པ་ཉིད་ནི་མེད་ན་བློ་གྲོས་རྣམས་[རྣམ་]ཉམས་མི་རྣམས་འཚོ་བ་དོན་ཡོད་མིན། །མཚུངས་མེད་རྒྱས་པའི་སྙན་ངག་མེད་ན་མཁས་པ་ཉིད་ནི་ནེ་ཙོའི་ཀློག་དང་མཚུངས། །སྙིང་ལྡན་[ཡོད་]རྣམས་ཀྱིས་[ཀྱི་]ནང་གི་དེ་ཉིད་དཔྱོད་པ་མེད་ན་རབ་མཛེས་སྙན་ངག་ནི། །སྟོང་པ་[བ་]ཉིད་དེ་དབེན་སའི་ཁྲོན་པའི་མར་མེ་བཞིན་དུ་ནང་དུ་བསྟེན་[བརྟེན་]པར་འགྱུར། །"སྙིང་ལྡན་ཞེས་བསྒྱུར་ཡོད་པའང་འདི་ཡིན། བློ་ལྡན་དང་དཔྱོད་ལྡན་ལའང་གོ་རུང་མོད། དེ་གོ་བ་ཆེ་དྲག་ནས་སྐབས་དོན་ལ་འཇུག་ཁག་པར་སྣང་།
༣། ཕུགས་བསམ་སྨྲ་བའམ། སྟོང་བསམ་སྨྲ་བ། 
༤།  སྔོན་རྒྱ་གར་སྐད་ཅེས་ན། ལེགས་སྦྱར་སྐད་རང་ལ་ཤུགས་ཀྱིས་གོ་བ་ལྟ་བུ་ཡོད་མོད། དེང་སང་རྒྱ་གར་སྐད་ཅེས་པ་བོད་རྣམས་ལ་ཧིན་དཱིའི་སྐད་རང་དུ་གོ་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡོད། ཡུལ་མི་རང་བཞིན་པའི་སྐད་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་གར་གྱི་གཞུང་གི་སྐད། ཨ་མདོ་བས་ཀློག་དག་པའི་ཕྱིར་ཧིཨིན་དིའི་ཞེས་བཀླག་པར་བྱའོ།།
༥།  དབུས་གཙང་བ་མིན་ནམ་སྙམ།
༦། དབུས་གཙང་གི་ཕྱོགས་ཟེར་བར་སྣང་།
༧།  འཇིག་རྟེན་གསུམ་ལས་བཅོམ་བརླག་མཆོག་ཟེར་བ་ནི་ཧིན་དུའི་ཁ་དཔེ་ཞིག་སྟེ། མ་ཐུ་རཱ་སྟེ་བཅོམ་བརླག་ནི་ཁྱབ་འཇུག་ནག་པོ་འཁྲུངས་སར་བཞེད་པས་དེ་མཆོག་ཡིན་པར་རློམ་པའི་དོན་སྟོན། དཔེར་ན་ཨ་ཕའི་ཁ་ཕོར་གཙང་དང་དོན་འདྲ།
༨།  ཟློས་གར་གྱི་མིང་གི་འགྱུར་འདི་ང་རང་གི་སྣང་ངོར་ཚད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་མི་སྣང་ཡང་དེ་རྗེས་སུ་ཞུ་བར་བྱ། (བྱས་བསྐྱངས་མའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཟློས་གར)
༩།  དཔལ་ནག་པོའི་གླུ་ཞེས་པ་ཁོང་གིས་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲན་ཟླ་དང་བྲལ་བ་ཞིག་བསྒྱུར་ཟིན་ཞེས་ལེགས་སྦྱར་བང་མཛོད་དུ་དངོས་སུ་གསུངས་ཡོད།
༡༠།  སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་པའམ་དམར་ཕྱོགས་པ།