བདེ་ཁང་བསོད་རྒྱལ་ལགས་ཀྱི་འགྱུར་གྱི་གནད་དོན་འགའ།

རཱ་ཧུ་ལ། ས་སྐྱ། ༡༩༣༧

དེ་རིང་ཁོང་གི་འགྱུར་ཞིག་ཀློག་པའི་ཚེ། དོན་དང་མ་འབྲེལ་བ་འགར་དོ་སྣང་བྱུང་སྟེ། མ་ཡིག་དང་བསྡུར་བ་ན། རྩོམ་ཕྱེད་ཙམ་ལ་འགྱུར་གྱི་གནད་མང་བོ་ཞིག་ལ་ཐུགས་མཉམ་མ་བཞག་པ་དང་། འགྱུར་ཉེས་གང་འཚམས་བྱུང་བ་མཐོང་།  འོག་ཏུ་དབྱིན་བོད་ཤན་སྦྱར་ཏེ་བཀོད་ཡོད་པས་གཟིགས་འཚལ།

 

A kṣaṇa, the Buddhist would say, the right and therefore auspicious moment. A year ago, I would not have chosen to talk about these matters in public. But now, the time seems to be ripe.

 

སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་པས་ཀ་ས་མ་ཞེས་དུས་ལ་འབབ་པའི་བཀྲ་ཤིས་ཞུ་ཞེས་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། དེ་ཡང་ལོ་གཅིག་གི་སྔོན་དུ་ཁོ་བོ་ལྟ་བུས་འདི་ལྟ་བུའི་གྲོས་གཞི་ཞིག་མི་ཚོགས་ཀྱི་ཁྲོད་ཏུ་གླེང་མོལ་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་བསམ་པ་སེམས་ལ་བསམས་མ་མྱོང་ཡང་། ད་ལྟ་ནི་དེ་མངོན་འགྱུར་བྱུང་བ་རེད།

 

 

Hui-li, in his biography of the famous Chinese pilgrim Hiuan-tsang, reports that the latter, when he left India in A.D. 644, brought 520 manuscripts with 657 different texts back to China from Nālandā.

 

ཧུའི་ལི་ཞེས་པའི་ཐང་ཟན་བླ་མའི་རྣམ་ཐར་ནང་དུ་ཁོང་སྤྱི་ལོ་༦༤༤ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་ནས་ཞལ་གྱེས་སྐབས་ན་ལེནྡྲ་དགོན་ནས་ལག་བྲིས་དཔེ་ཆ་གྲངས་༥༢༠དང་དེ་མིན་དཔེ་ཆ་མི་འདྲ་བ་གྲངས་༦༥༧ཙམ་བསྣམས་ནས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས་ཚུལ་བཤད་ཡོད་དོ། །

 

….these texts had already been subjected to a terminological revision demanded by Khri-sroṅ lde-btsan in an edict of A.D. 795 that was renewed by his successor Khri-lde sroṅ-btsan alias Sad-na-legs in A.D. 814/815.

 

སྤྱི་ལོ་༧༩༥ལོའི་སྐབས་སུ་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དགོངས་པར་འཆར་ཡོད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ལག་བསྟར་མ་ཐུབ་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མིང་ཚིག་ལ་སླར་ཡང་དག་ཐེར་ཞིག་མཛད་རྒྱུའི་ལས་གཞི་དེའི་མཇུག་ནི་ཁོང་གི་ཤུལ་འཛིན་པ་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནམ་སད་ན་ལེགས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་༨༡༤-༨༡༥ལོའི་བར་སྐྱོངས་བར་མཛད་ཡོད་དོ། །

 

རབ་འབྱོར་ཟླ་བའི་ཕྱག་བྲིས། 

A good example is Vibhūticandra (later half of the 12^th cent. to second half of the 13^th cent. A.D.). Trained at the university of Vikramaśīla before its destruction and having fled to Jagaddala monastery in East-Bengal, he escaped from another Muslim invasion to Bihar and Bengal under Muhammad Khilji and in the 1190’s, together with his teacher Śākyaśrībhadra, went to Nepal, and in 1204 to Tibet.

 

དེ་ཡང་དེའི་སྐོར་གྱི་དཔེ་མཚོན་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་ན། རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་རབ་འབྱོར་ཟླ་བས་(དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་མཇུག་ཙམ་ནས་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་དུས་དཀྱིལ་བར་དུ)ནི་དཔེ་མཚོན་བཟང་པོ་ཞིག་རེད། ཁོང་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་བི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལ་དགོན་དུ་སློབ་གཉེར་མཛད་པ་དང་དགོན་སྡེ་དེ་བཞིན་གཏོར་ཕམ་དུ་འགྲོ་སྐབས་སུ་ཤར་བན་ཁོག་ཡུལ་དུ་ཆགས་པའི་དགོན་ཛ་ག་དྷ་ལར་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས། དེ་རྗེས་སུ་མུ་སི་ལིམ་དག་གི་པེ་ཧར་དང་བན་གོན་གཉིས་བཙན་བཟུང་བྱ་སྐབས་ཏེ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༠གཡས་གཡོན་དུ་ཁོང་གི་རྩ་བའི་བླ་མ་ཤཱཀྱ་དཔལ་བཟང་པོ་དང་མཉམ་དུ་བལ་ཡུལ་དུ་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས་ཤིང་སྤྱི་ལོ་༡༢༠༤ལོར་བོད་དུ་ཡུལ་བྱོལ་དུ་ཕེབས།

 

Studies, education, and translations seem to have filled his life. But in his youth he also functioned as a scribe.

 

སློབ་གཉེར་དང་། སློབ་གསོ། ཡིག་བསྒྱུར་བཅས་ནི་ཧ་ལམ་གོང་དུ་གླེང་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་པཎ་ཆེན་དེའི་སྐུ་གང་པོའི་ཕྱག་ལས་སུ་གྱུར་ཡོད་ནའང་། ཕྱིས་སུ་ཁོང་གི་མཁས་དབང་ཞིག་གི་བརྟུལ་བཞུགས་[ཞུགས]འཛིན་པར་མཛད།

 

In addition to becoming a centre of yogic practices such as trance running and the generation of inner heat, it was also a centre of translating and working with Sanskrit manuscripts.

 

སྔར་ཞྭ་ལུ་རི་ཕུག་འདི་བཞིན་འཕོ་བ་གྲོང་འཇུག་དང་དྲོད་རླུང་ལ་སོགས་རྣལ་འབྱོར་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཆོས་ལ་ཉམས་ལེན་བྱ་སའི་ལྟེ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་མ་ཟད། ལེགས་སྦྱར་ཏ་ལའི་ལོ་མའི་དཔེ་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་ཕབ་བསྒྱུར་བྱ་སའི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཏུའང་གྱུར་ཡོད།

 

 

The Pramāṇavārttikālaṅkāra manuscript was evidently not photographed by Rahula Sankrityayan at Sa-kya, but it is still preserved there. When I visited Sa-kya in 1999, I was shown, in all pathetic innocence, a manuscript said to have been written “in Sa-kya Paṇḍita’s own hand”. In fact, it was the very manuscript written by Vibhūticandra.

 

རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་དབང་ར་ཧུ་ལ་ས་སྐྱར་ཡོད་པའི་སྐབས་སུ་ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་རྒྱན་ཞེས་པའི་རྒྱ་དཔེ་དེ་གནས་དེར་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་ནའང་ཁོང་གིས་དེ་ལ་པར་སློག་བྱེད་ཐུབ་མི་འདུག ཁོ་བོ་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༩ལོར་ས་སྐྱ་དགོན་དུ་བསྐྱོད་སྐབས་རྒྱ་དཔེ་དེ་ཁོ་བོར་སྟོན་པ་གནང་བྱུང་ལ་བཞད་གད་ཀྱི་ཡུལ་ལྟ་བུ་ཞིག་ནི་ཁོང་རྣམ་པས་དཔེ་ཆ་དེ་ནི་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་རང་གི་ཕྱག་བྲིས་བསྟར་མ་རེད་ཅེས་བརྗོད་པ་དེ་རེད། དོན་དངོས་ཐོག་རྒྱ་དཔེ་ནི་གོང་གསལ་རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་རབ་འབྱོར་ཟླ་བས་བརྩམས་པའི་དཔེ་ཆ་དེ་རེད་འདུག

 

 

བོད་འགྱུར་གྱི་ཁུངས།  

“བོད་ཀྱི་ཏ་ལའི་ལོ་མའི་དཔེ་ཆའི་འདས་དོན་དང་མ་འོངས་པའི་ཞིབ་འཇུག་བྱ་སྟངས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ། བདེ་ཁང་བསོད་རྒྱལ།” བོད་ཀྱི་ཏ་ལའི་ལོ་མའི་དཔེ་ཆ་ཞིབ་འཇུག བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༦། ཤ༧༩-༡༡༣། 

དཔྱད་གཞི།

དབྱིན་ཇིའི་མ་ཡིག  ཨིནྶཊ། སྛེན་ཁེ་ནར། ལོ་མའི་གཏམ་རྒྱུད། 

ལོ་མའི་གཏམ་རྒྱུད། ཟླ་བ་གཞོན་ནུའི་འགྱུར།
པར་ཁུངས། ཇེབིཨོཨརཨེས། ༡༩༣༧།